Nuntii Latini

Ecclesiam catholicam duo saecula retro remansisse

  • 4 min
  • toistaiseksi

Ecclesiam catholicam duo saecula retro remansisse. Britannia marmora Parthenonis non reddit. Desmond Tutu: Bush et Blair ad iudices. Memoria proelii in Borodino facti. (Tuomo Pekkanen)

Lähetykset

  • pe 7.9.2012 18.14 • Yle Radio 1

Jaksot

  • Die Mercurii (27.4.) in Finlandia dies nationalis veteranorum celebrabatur. Sollemnitas principalis, cui etiam praesidens rei publicae Sauli Niinistö aderat, in urbe Oulu acta est. Orationem festam habuit princeps minister Juha Sipilä, qui Finnos nostri temporis bellum hibernum suum ita gerere posse censuit, ut suo quisque labore bono publico prodesset.
    (Reijo Pitkäranta)

    Obama iter Europaeum fecit

    Barack Obama, praesidens Americanorum, qui mense Novembri munus deponet, iter in Europam fecit. Primum quidem Londinium venit, ut reginam Elisabeth nonagenariam salutaret. Inde in Germaniam volavit, ubi cancellariam foederalem Angela Merkel convenit et Hannoverae maximas nundinas industriales inauguravit. Eodem tempore Germanis, quanta commoda pactio de libera mercatura secum ferret, persuadere conabatur.
    (Reijo Pitkäranta)

    Regimen Poloniae castigatur

    Tres pristini praesidentes Poloniae, in iis Lech Walesa, edicto communi divulgato populum suum ad democratiam defendendam hortantur. Regimen partium dextrarum accusant, quod ordinem Poloniae legalem ad irritum redigat: administratores sententiis et actionibus suis antieuropaeis et peregrinis contrariis cum unitatem Europae debilitare tum commodis Russiae inservire.
    (Reijo Pitkäranta)

    Memoria Tshernobyliensis

    Die Martis triginta anni acti erant a gravissima calamitate nucleari in Ucraina facta. Die enim vicesimo sexto mensis Aprilis anno millesimo nongentesimo octogesimo sexto (26.4.1986) accidit, ut quartum reactorium electrificinae in oppido Tshernobyl sitae exploderetur. Omnino quindecim aut etiam triginta milia hominum radiatione et morbis exinde ortis mortua esse existimantur.
    (Reijo Pitkäranta)

    Malaria iam rarescere coepit

    Febris palustris, quae malaria vulgo dicitur, in variis orbis terrarum partibus iam minore vi quam ante grassatur. Anno proximo in tota Europa nullus huius morbi casus repertus est, et etiam in Africa sunt terrae, e quibus haec epidemia evanescere videtur. Idem valet ad civitates Americae Meridionalis.
    (Reijo Pitkäranta)

    Aeroplanum ab energia solari

    Aeroplanum, quod energia solari utitur, Oceano Pacifico superato in Californiam tuto descendit. Hoc iter ex Insulis Havaianis profectum partem constituit circumvolatus orbis terrarum, qui abhinc tredecim menses ab urbe Abu Dhabi initium cepit. Volatus eo tendit, ut usus energiae se renovantis usque augeatur.
    (Reijo Pitkäranta)

    Rhinoceros unicornis Sibiricus

    Elasmotherium est nomen scientificum rhinocerotis Sibirici, cuius a media fronte unum cornu exstiterat. Investigatores per decennia aestimabant illam bestiam villosam ante trecenta quinquaginta millennia extinctam esse. Cranium tamen in Cazastania nuper repertum ex computatione radiocarbonica tantum undetriginta milia annorum esse videtur.
    (Antti Ijäs)

    Nuntii Latini 29.4.2016

  • Elisabeth II, regina Britannorum, die vicesimo primo huius mensis (21.4.) natalicium nonagesimum cum familiaribus celebravit. Britanni ad festivitates publicas mense Maio et Iunio invitabuntur. Elisabeth II est monarcha sedecim nationum et caput Communitatis quinquaginta quattuor populorum, ex quibus quinquaginta duo olim membra erant imperii Britannici. Post abdicationem regis Edwardi VII, rex factus est frater eius Georgius VI, pater Elisabethae, cui mortuo die sexto mensis Februarii anno millesimo nongentesimo quinquagesimo secundo (6.2.1952) illa successit, cum esset viginti quinque annorum. Regnum illius sexaginta quattuor annorum est longissimum in historia Anglorum.

    Papa Franciscus insulam Lesbon visit

    Die Dominico (17.4.) Papa Franciscus aeroplano in insulam Lesbon venit ibique campum Moriam profugorum una cum patriarcha Constantinopolitano Bartholomaeo et archiepiscopo Hieronymo visit. Profugos monuit ne desperarent et Europaeos appellavit, ut historiae ipsorum recordarentur: “Europa est patria iurum humanorum et quicumque in terram Europaeam venit, potestatem id experiendi habere debet”. Aderat primus Graeciae minister Alexis Tsipras, qui Papae gratias egit pro verbis dictis, “cum ceteri moderatores Europae Christiani contra profugos muros ducerent”. Ex campo Papa secum in aeroplanum pontificale duodecim profugos Syros sumpsit, tres familias musulmanas, quae in civitate Vaticana, ecclesia catholica adiuvante, asylum habebunt.

    Amnestia de condicione profugorum monet

    Amnestia, ordo a iuribus humanis internationalis, monet condiciones vitae hominum, qui in Graecia clausi in refertis campis vivant, difficillimas esse. Calefactionem sufficientem et loca sanitaria saepe deesse atque homines, ex quibus maior pars sint feminae et pueri, sub divo dormire privata intimitate carentes.

    Petrolei productores discordes

    Conventus Dohae habitus nullam concordiam invenire potuit. Arabia Saudiana flagitaverat. ut omnes terrae productrices petrolei de productione concordarent, sed Irania ne delegatos quidem ad conventum misit neque suam productionem circumscribere vult. Itaque fieri poterit, ut pretium pro dolio petrolei infra quadragena dollara mox descendat.

    A Morte Williami Shakespeare CCCC anni

    William Shakespeare, celeberrimus scriptor scaenicarum fabularum, die vicesimo tertio mensis Aprilis anno millesimo sescentesimo sedecimo (23.4.1616), cum esset quinquaginta duos annos natus, diem obiit supremum. Scripsit Anglice duodequadraginta fabulas, centum quinquaginta quattuor soneta, duo carmina longiora. Opera eius in omnes linguas hodiernas maioris momenti versa sunt. Fabulae, inter quas “Romaeus et Iulia” atque “Hamlet” notissimae sunt, in theatris orbis terrarum usque dantur. Anniversarium mortis poetae quadringentesimum variis spectaculis praesertim in Britannia per totum annum celebratur. In Finnia tria opera Verdiana, Othello, Falstaff, Macbeth, in fabulas Sheakespeareanas composita, in urbe Savonlinna mense Iulio dabuntur.

    (Tuomo Pekkanen)

    Nuntii Latini 22.4.2016

  • Animi civium vectigalium toto fere orbe terrarum concitati sunt chartis Panamensibus, quae dicuntur, nuper patefactis. Ex iis apparet multos homines magnae auctoritatis, quin etiam aliquot principes civitatum, reditus suos in computis clandestinis ita collocavisse, ut tributa aerario publico non penderent. Eos in illa fraude adhibenda sede advocatoria Panamensi nomine Mossack Fonseca auxilio usos esse.
    (Reijo Pitkäranta)

    Moderatores fraudis convicti

    In iis moderatoribus civitatum, qui Panamensibus adiutoribus tributa evitavisse videntur, sunt praesidens Argentinae Mauricio Magri, rex Arabiae Saudianae Salman bin Abdul Aziz, praesidens Ucrainae Petro Poroshenko, princeps minister Britanniae David Cameron. Unus eorum est etiam princeps minister Islandiae Sigmundur Gunnlaugsson, qui paulo post fallaciam suam patefactam munus deponere coactus est.
    (Reijo Pitkäranta)

    De cohorte nationali Russiae

    Vladimir Putin, praesidens Russiae, nuntiavit se cohortem nationalem sibi subiectam constituturum esse, quae contra terrorismum sceleraque ordinata pugnaret. Nam fieri potest, ut discrimine oeconomico in Russia tumultus efficiantur. Victor Zolotov, vir sexaginta duorum annorum et familiaris praesidentis Putin, huic manui securitatis praefuturus est.
    (Satu Tuominen)

    Piraeus Sinensibus venditus

    Piraeus, emporium Athenarum maximi momenti, in possessionem Sinensium venit. Hoc commercio facto Graeci creditoribus suis satisfacere student, qui postulant, ut bona publica Graeca magnam partem privata reddantur. Portus Piraeus a temporibus antiquitatis originem trahit: is enim saeculo a. Chr. natum quinto Themistocle auctore aedificatus est.
    (Reijo Pitkäranta)

    In Mari Rubro pons fiet

    Aegyptus et Arabia Saudiana in Mari Rubro pontem facturae sunt, ut relationes publicas inter se intercedentes meliores reddant. Inceptum tribus aut etiam quattuor miliardis euronum constaturum esse existimatur. Locus exactus, ubi ille pons collocetur, nondum constat.
    (Reijo Pitkäranta)

    Numerus tigrium auctus

    Numerus tigrium orbis terrarum his decem annis viginti fere centesimis auctus est. Tale incrementum praesertim ad populationem tigrium in India, Russia, Nepalia, Butania viventium valet, cum rerum condicio in terris Asiae meridianae peior sit. Ordo mundi naturae tuendae (WWF) eo tendit, ut multitudo tigrium annis proxime futuris duplex fiat.
    (Reijo Pitkäranta)

    Memoria calamitatis Lapuae

    Die Mercurii sive Idibus Aprilibus (13.4.) quadraginta anni acti erant, cum officina proiectililibus fabricandis in oppido Lapua displosa est. Ea calamitate, quae in funestissimis in Finlandia factis numeratur, quadraginta homines, imprimis opifices feminae, vitam amiserunt. Die anniversario in sepulcreto Lapuae sollemnitas pia instituta est, qua memoria mortuorum recolebatur.
    (Reijo Pitkäranta)

    Nuntii Latini 15.4.2016

  • In conventu de securitate nucleari, Washingtoniae Kalendis Aprilibus finito, de rationibus deliberabatur, quibus periculum terrorismi nuclearis depelleretur. Aderant delegati plus quinquaginta civitatum. Ex novem civitatibus, quae arma nuclearia habent, omnes, exceptis Russia et Corea Septentrionali, delegatos miserant. Praeerat conventui praesidens Barack Obama. In mundo circiter quindecim milia trecentae quinquaginta (15 350) cuspides nucleares esse aestimantur. Ex his plus quattuor milia ad res gerendas apta et parata sunt. Propria arma nuclearia in Europa habent Britannia et Francia, praeterea nuclearia arma Natonis in Belgio, Germania, Italia, Nederlandia conservantur. Omnes participes conventus Washingtoniensis affirmabant se contra propagationem armorum nuclearium et materiae ad ea facienda necessariae contendere. Multa tamen facienda restare, ne materia nuclearis in manus terroristarum perveniret. Terrorismum nuclearem securitati internationali maximo esse periculo, quod usque cresceret.

    Immigratores remitti coepti sunt

    Ex pacto, quod Unio Europaea cum Turcia fecit, immigratores, qui viis illegalibus in Graeciam venerant neque asylum petiverant, in Turciam die Lunae (4.4.) remitti coepti sunt. Remittuntur cives Bangladesae, Pakistaniae, Srilancae atque civitatum Africanarum. Ordines a iuribus humanis remissiones reprehenderunt, quod essent inhumanae et illegales. Ordo Amnestia Internationalis autumat Turciam non esse tutam, quia multa milia Syrorum in patriam bello afflictam remiserit. Turci autem negant id factum esse. Sicut constitutum erat, ut Unio Europaea totidem petitores asyli a Turcis acciperet, quot Turcia ex Graecia recepisset, primi Syri in Germaniam iam transportati sunt.

    Isis suos pugnatores iugulavit

    Ordo terroristicus Isis sive Daesh in Syria triginta quinque pugnatores suos die Saturni (2.4.) comprehendit, ex quibus quindecim, speculationis et corruptionis accusatos, prope urbem Raqqa iugulavit. Quod factum est, postquam Abu Hija al-Tunisi, unus ex ducibus ordinis, ictu aerio die Mercurii (30.3.) occisus est.

    Acciaroli, vicus longaevorum

    Investigatores credunt secretum vitae longae et felicis forsitan apud mare Tyrrhenum in vico Acciaroli inveniri posse. Ibi circiter mille homines habitant, ex quibus plus trecenti diutius quam centum annos vixerunt. De his centenariis forsitan viginti centesimae (20%) aetatem centum decem annorum iam superaverunt. Nunc investigatio Italo-Americana suscipitur, ut consuetudines vitae et hereditas genetica hominum huius vici accuratius exploretur. Multi quidem ex incolis senioribus superponderosi esse videntur et haud pauci tabacum fumificant. Sed cotidie fere in cibis habent sardinas et pro condimento rosmarinum. Praeterea multum in regione clivosa ambulant.

    (Tuomo Pekkanen)

    Nuntii Latini 8.4.2016

  • Die Saturni hebdomadae sacrae (26.3.) in Finlandia casus tristissimus accidit, cum aedes sacra oppidi Ylivieska ad cineres redacta est. Neque dubium erat, quin incendium dolo malo conflatum esset. Auctor sceleris videtur esse iuvenis quidam triginta fere annorum, qui paulo post prope ruinas templi deprehensus est. Quibus rebus commotus Herostratus ille facinus suum commiserit, nondum constat.
    (Reijo Pitkäranta)

    Karadzic genocidio convictus

    Radovan Karadzic, pristinus dux Serborum, a iudicibus Nationum Unitarum vinculis quadraginta annorum condemnatus est. Convictus erat genocidii anno millesimo nongentesimo nonagesimo quinto (1995) in Bosnia editi, quo octo fere milia virorum et puerorum Musulmanorum occisa sunt. Insuper noxium se praebuit obsidionis urbis Seraii, quae multis milibus civium perniciei fuit.
    (Reijo Pitkäranta)

    Cives Americani e Turcia abeunt

    Administratores Civitatum Americae Unitarum familiis militum et legatorum in Turcia meridiana collocatorum imperaverunt, ut statim illam terram relinquerent. Idem suos praemonent, ne in Turciam itinera faciant propter condicionem securitatis ibi debilitatam.
    (Reijo Pitkäranta)

    Discrimen in Brasilia politicum

    In Brasilia discrimen administrationis ortum est, quo status praesidentis Dilma Rousseff labefactatur. In causa est, quod maxima factio politica recusare decrevit, quominus operae regiminis iam interesset. Quo factum est, ut etiam praesidens civitatis potestatem suam amittere periclitatur. Neque enim munere suo fungi potest, nisi fidem tertiae partis congressus habet.
    (Reijo Pitkäranta)

    Palmyra ab Isis recuperata

    Copiae regiminis Syriae Palmyram, urbem perveterem, ab ordine Isis recuperaverunt. Quo facto apparuit monumenta antiqua, quae ibi sunt, melioris condicionis esse quam metuebatur. Isis, postquam anno bis millesimo quinto decimo (2015) ea urbe potitus est, magnam multitudinem parietinarum et aliarum rerum antiquitatis delevisse dicebatur.
    (Reijo Pitkäranta)

    Memoria seditionis Irlandiae

    Septimana vergente Dublini, in capite Irlandiae, pompa militaris magnifica instituta est. Tum enim centum anni acti erant ex seditione populari, quae ad libertatem Irlandiae aspirabat. Regimen Irlandiae edicto proposito nuntiavit illa sollemnitate omnium eorum memoriam recoli, qui pugnis anno millesimo nongentesimo sexto decimo (1916) factis vitam amisissent.
    (Reijo Pitkäranta)

    Finlandia viatores allicit

    Res viaria in Finlandia pulchre procedit. Una causa videtur esse, quod ictibus terroristicis in Media Europa factis et ora Maris Mediterranei ex cursu profugorum laborante viatores metas itineris novas quaerunt. In Finlandiam pergunt, quia tuta existimatur. Periegetae mores Finnicos cognoscere volunt: bacas colligunt, sauna utuntur, pistoria Carelica faciunt.
    (Saara Honkanen)

    Nuntii Latini 1.4.2016

  • Praesidens Finniae Sauli Niinistö die Martis (22.3.) Moscuae praesidentem Vladimirum Putin convenit. Praesidentes collocuti sunt de petitoribus asyli, qui via septentrionali ex Russia in Finniam venerunt. Putin affirmavit peregrinos, Russis et Bielorussis exceptis, illa via in Finniam iam non venturos esse. Tractabantur etiam quaestiones oeconomicae et commercium, quod propter sanctiones deminutum est, praeterea discrimen Ucrainae, bellum Syriacum atque terrorismus internationalis. Praesidentes sollicitabantur ictibus terroristicis illo ipso die Bruxellis factis. Uterque familiaribus victimarum dolorem suum declaravit et de cooperatione monuit, quam pugna contra terrorismum flagitaret.

    Bruxellis tres explosiones

    Die Martis mane in aeriportu Bruxellensi duae bombae exploserunt, una explosit in tramine metropolitano apud stationem Maelbeek, quae haud multum ab aedibus consilii Europaei distat. Unus et triginta homines perierunt, numerus vulneratorum ducentos septuaginta superat. Utramque stragem ordo Isis sibi vindicat. Auctores facinorum tres fuisse creduntur, ex quibus duo mortui sunt, unus quaeritur sed nondum repertus est. Bruxellis fuit domicilium etiam terroristarum, qui mense Novembri ictibus Parisiis factis centum sexaginta homines occiderunt. Salah Abdeslam, unus ex auctoribus illius stragis nuper (17.3.) Bruxellis in suburbio Molenbeek deprehensus est.

    Pactum inter Turciam et Unionem Europaeam

    Unio Europaea pactum de immigratoribus remittendis cum Turcia fecit. Illud pactum die Dominico (20.3.) valere coepit. Omnes immigratores, qui post hunc diem in Graeciam venerunt, in Turciam remittentur, si asylum non petent aut petitio eorum reicietur. Remissiones pridie Nonas Apriles (4.4.) incipient. Unio Europaea autem tot petitores asyli, quot in Turciam remissi erunt, ex eis, qui in Turcia iam sunt, in Europam acceptura est. Turciae praeterea pecunia solvetur atque colloquia de societate eius in Unione Europaea et de viso Turcis concedendo maturabuntur.

    Sintne animalia in circensibus habenda

    Germani deliberant, an vetandum sit, ne magna animalia fera in spectaculis circensibus habeantur. Agitur de elefantibus, ursis, tigribus, camelopardalibus sive girafis, rhinocerotibus, hippopotamisque. Sunt, qui etiam spectacula simiarum vetare velint. Propositum de his spectaculis vetandis a tribus civitatibus foederatis ad moderatores Germaniae relatum est.

    Cerasi in Iaponia iam florent

    In Iaponia Institutum Meteorologicum praevisiones divulgat, quo modo efflorescentia cerasorum ex meridie ad septentrionem progrediatur. Die Sabbati (19.3.) nuntiatum est aliquot cerasos in insulis Iaponiae principalibus iam florere, quod maturius fit quam assolet. Apud Iapones mos est ad flores cerasi spectandos sub arbores congregari diem vernalem celebrantes.

    (Tuomo Pekkanen)

  • Genavae, in urbe Helvetiae, consultationes pacis in Syria restituendae agi coeptae sunt. Staffan de Mistura, conciliator Nationum Unitarum, legatos omnium partium belligerantium separatim conventurus est. ”Agitur”, inquit, ”de ultimo occasionis momento. Si novissima quoque colloquia pacis ad irritum ceciderint, bellum in dies ingravescet”.
    (Reijo Pitkäranta)

    Russi ex Syria abeunt

    Actio militaris, quam Russi mense Septembri exeunte in Syria susceperant, ad finem adducta est. Nuntiavit enim praesidens Vladimir Putin copias Russorum ex Syria reductum iri ea scilicet causa, quod mandatum suum ibidem perfecissent. Neque tamen omnes milites domum redibunt, sed aliquot cohortes stationibus militaribus, quas Russi in Syria habent, praesidio relinquentur.
    (Reijo Pitkäranta)

    Quid Obama dixerit

    Animi Britannorum commoti sunt verbis acerbis, quibus praesidens Barack Obama eos reprehendit. Ait enim dictaturam Libyae auctoribus Americanis anno bis millesimo undecimo (2011) oppressam esse, sed civitates Europae de ea re parum curavisse. Principem ministrum Britanniae David Cameron paulo post animum ad alia negotia attendisse, unde factum esset, ut Libya in magnas perturbationes incideret.
    (Reijo Pitkäranta)

    Sancta mater Teresa

    Mater Teresa, monacha celeberrima abhinc undeviginti annos mortua, mense Septembri consecrabitur, ut papa Franciscus Idibus Martiis (15.3.) nuntiavit. Rerum periti Civitatis Vaticanae censuerunt nihil iam impedire, quominus soror illa in numerum sanctorum referretur. Eam enim post mortem duo miracula fecisse, cum duos homines ex morbo letali sanaret.
    (Reijo Pitkäranta)

    Milites ordinis Isis

    Circiter centum homines ex Finlandia peregre profecti sunt, ut in copiis Ordinis Isis pugnarent. Timo Soini, minister a rebus exteris, de ea re sollicitus monuit tantam multitudinem pro numero incolarum Finlandiae in maximis in Europa esse. Constat viginti fere ex illis militantibus in pugnis mortuos esse.
    (Reijo Pitkäranta)

    De urso americano

    ’Ursus americanus luteolus’ in silvis civitatum Ludovicianae et Mississippiae vivens non iam emori periclitatur. Abhinc viginti quattuor annos tantum centum quinquaginta ursi silvestres inveniebantur, hodie autem plus septingenti. Hoc animal clarum factum est, cum praesidens Theodore Roosevelt id frustra venatus urso vulnerato et ad arborem ligato pepercit.
    (Satu Tuominen)

    Petra Olli victrix
    Rigae, in urbe Lettoniae, certamina de principatu luctandi Europaeo posita sunt. In serie feminarum sexaginta chiliogrammatum nomisma aureum consecuta est Petra Olli, athleta Finlandensis unius et viginti annorum. Superavit enim adversariam Ucrainam Oksana Herhel punctis octo ad duo (8-2).
    (Reijo Pitkäranta)

    Nuntii Latini 18.3.2016

  • Mense Novembri anni proximi numerus profugorum ex Russia ita crescere coepit, ut circiter centeni septimanatim in Finniam septentrionalem venirent. Maior pars asylum petentium oriundi erant ex Afganistania, India, Bangladesa, pauci ex Syria et Iraquia. Post Kalendas Martias ad limitem iam nulli ex Russia profugi venerunt. Russi nuntiaverunt se operationes impedivisse, quibus profugi ad limitem Finniae ducerentur. Etiam ex oppido Kantalahti apud Mare Album sito, in quod homines Finniam petituri convenerant, custodes publici eos expulerunt. Petteri Orpo, minister a rebus exteris Finniae, annotavit res in limite orientali ita processisse, ut Finni sperarent.

    Donald Tusk: "Nolite venire in Europam!"

    Donald Tusk, praeses Consilii Europaei, homines meliores vitae condiciones petentes monuit, ne in Europam venirent. "Omnes profugos illegales appellare volo”, inquit, "undecumque oriundi estis. Nolite venire in Europam. Nolite transportatoribus clandestinis confidere. Nolite vitam et pecunias vestras in discrimen committere. Omnia, quae habetis, amittetis."

    Venezuela gravissima regressione laborat

    Venezuela, terra undetriginta milionum incolarum, regressione oeconomica laborat. Habet quidem maximas opes petrolei, sed cum ante duos annos singula dolia petrolei Venezuelani centenis dollaris constarent, nunc minus tricenis constant. Venezuela nonaginta quinque centesimas (95%) redituum exportationis ex petroleo accipit. Pretio deminuto etiam reditus rei publicae deminuti sunt. Angustiae civium causam habent etiam in erroribus regiminis. Annis prosperioribus nihil repositum est, immo novum aes alienum contractum. Nunc cives rebus cotidie necessariis carentes apud tabernas in longissimis agminibus per multas horas exspectant, ut oleum, oryzam, saccharum, farinam, saponem aliaque necessaria emere possint.

    Memoria stragis Virodunensis

    Ante centum annos in regione oppidi Viroduni, vulgo Verdun, inter Francos et Germanos proelium commissum est, quod maximum belli mundani secundi fuisse aestimatur. Inter decem menses ancipiti proelio maximisque utrimque cladibus pugnatum est. Germani denique castellum Duaumont expugnaverunt, quod Franci postea recuperaverunt. Virodunum numquam expugnatum est.

    Orangutani sunt plures quam antea

    Orangutani (Pongones pygmaei) in Sumatra septentrionali plures vivunt quam antea credebatur. Computatum est numerum eorum esse quattuordecim milium sescentorum (14 600), qui octo milibus maior est quam ante septem annos. Nihilo minus periculum est, ne species exstinguatur, quia homines silvas delent, ut spatia ad culturam palmarum oleariarum (Elaeis guineensis) habeant. Periculum autem minus est quam timebatur. Videntur enim orangutani ad mutationes, etiam ad silvas caesas, melius assuescere quam putabatur. Orangutanus est maximum animalium mammiferorum in arboribus viventium. In arbore nidificat, in terram raro descendit, sed ex arbore in arborem se vibrans movetur.

    Tuomo Pekkanen

    Nuntii latini 11.3.2016

  • Die Martis (1.3.) in undecim civitatibus Americae septentrionalis comitia primaria praesidentialia habita sunt ad decernendum, quem ex omnibus petitoribus utraque factio suum candidatum nominaret. Inter democratas victoriam reportavit Hillary Clinton, cum Donald Trump republicanis acceptissimus esset. Uterque eorum suffragia septem civitatum sibi conciliavit.
    (Reijo Pitkäranta)

    Comitia in Irania facta

    In Irania post pactum nucleare cum terris occidentalibus factum comitia parlamentaria instituta sunt. Sententiis computatis apparuit eos, qui una cum praesidente Hassan Rouhani rebus renovandis faverent, victores evasisse. Potiti enim sunt octoginta quinque sedibus, cum conservativi, qui antea in parlamento praevalebant, nonnisi duodesexaginta loca acciperent. Parlamentum Iraniae ex ducentis nonaginta legatis constat.
    (Reijo Pitkäranta)

    Memoria caedis Palme

    Die Dominico (28.2.) triginta anni acti erant, cum Olof Palme, princeps minister Suetiae, media urbe Stockholmia occisus est. Quis auctor sceleris fuerit, adhuc non constat. Anno millesimo nongentesimo undenonagesimo (1989) vir nomine Christer Pettersson in iudicio regionali illius caedis vinculis sempiternis damnatus est, sed postea iudices superiores eum crimine absolverunt.
    (Reijo Pitkäranta)

    Fifa praesidem vreavit

    Socii Foederationis pedifollicae internationalis (FIFA) conventu Tiguri habito sibi novum praesidem creaverunt. Posthac illi ordini maximo praeerit Gianni Infantino, iuris consultus quadraginta quinque annorum in Helvetia natus. Ad eum eligendum duo suffragia ineunda erant, quibus legati ducentarum septem civitatum interfuerunt.
    (Reijo Pitkäranta)
    Vindobona urbs optima
    In investigatione nuperrime divulgata multae orbis terrarum urbes inter se comparatae sunt ad explorandum, in qua urbe qualitas vitae optima esset. De rebus vitam incolarum afficientibus inter alia stabilitas politica, cura valetudinis, cultura urbana, sumptus habitationis inspiciebantur. Primum locum occupavit Vindobona, quam secuta sunt Tigurum, Auclandia et Monachium.
    (Saara Honkanen)

    Nummus pretiosissimus

    In Museo nationali Finlandiae non ita pridem nummus pretiosissimus ante oculos positus erat. Agebatur de primo dollario Americano anno millesimo septingentesimo nonagesimo quarto (1794) Philadelphiae excuso. Hic nummulus argenteus, quae ‘Coma fluitans’ appellatur, cum ibi imago capitis Deae libertatis caelata sit, decem fere milionibus dollariorum valet.
    (Reijo Pitkäranta)

    Cimices valde aucti

    His decem annis incommodum cimicum in terris septentrionalibus pessimum factum est. Causa huius mali videtur esse res viaria valde aucta: cimices enim imprimis in sarcinis hominum itinera facientium nidulantur indeque huc illuc diffunduntur. Qui his scarabaeis molestissimis liberari vult, sarcinas in balneo calidissimo per multas horas retineat.
    (Reijo Pitkäranta)

    Nuntii Latini 4.3.2016

  • David Cameron, primus minister Britanniae, et moderatores Unionis Europaeae concordiam de condicionibus invenerunt, quibus Britannia ex Unione Europaea non exiret. His condicionibus palam factis Daily Mail, acta diurna Britannica, demoscopium faciendum curavit, unde apparuit duodequinquaginta centesimas (48%) Britannorum velle, ut Britannia in UE maneret. Triginta tres centesimas (33%) Britanniae exitum malle, qui “brexit” vulgo dicitur. Cameron nuntiavit scitum populi de societate cum Unione Europaea continuanda die vicesimo tertio mensis Iunii (23.6.) futurum esse. Britannis suasit, ut societati continuandae suffragarentur, quia concordia cum Unione Europaea facta Britanniae statum specialem praebuisset. Boris Johnson, burgimagister Londinii magnae auctoritatis, nuntiavit se discessui Britanniae favere. Se velle, ut patria maiorem de suis rebus potestatem in Unione Europaea haberet. Primo ministro Cameron non contigisse, ut satis bonum de statu speciali Britanniae pactum consultando efficeret.

    Quid Britannos in Unione Europaea irritet

    Britannia est insula extra Europam, in quam mille annis expugnatores non venerunt. Ideo discessionis fautores credunt Fretum Gallicum adhuc patriam suam a motibus continentis defendere. Britannia fuit olim imperium praepotens, est membrum perpetuum Consilii Securitatis et speciales cum USA relationes habet. Multis displicet, quod Francia et Germania in Unione praevalent et quod immigratores in Britanniam influunt. Problemata oeconomica et inopia quaestus Euroregionis suspiciones Britannorum auxerunt. Dum oeconomia in Britannia crescit, homines nolunt suas fortunas cum Graecia, Francia, Italia aliisque terris eius generis coniungere.

    Ignistitium in Syria futurum?

    John Kerry, minister a rebus exteris Americanus, et Sergei Lavrov, a rebus exteris minister Russiae, concordiam de ignistitio in Syria faciendo invenerunt. Praesidentes Barack Obama et Vladimir Putin de ea re die Lunae (22.2.) telephonice collocuti sunt. Propositum est, ut ignistitium die Sabbati (27.2.) incipiat. Spectabit ad omnes greges belligerantium, exceptis illis ordinibus, quos Consilium Securitatis Nationum Unitarum terroristicos iudicavit. Ignistitium ab omnibus partibus, quae bellum gerunt, confirmandum erit, quod futurum est difficillimum. Russia aciem al-Nusra, quae pars est contra praesidentem al-Assad rebellantium, bombardare continuabit.

    Profugi Iraquiani in patriam revertuntur

    Circiter tria milia Iraquianorum, qui in Finniam asylum petentes venerant, in patriam reverterunt. Plurimi sua sponte suisque sumptibus Finniam reliquerunt. Hodie ex duobus profugis advenientibus unus abit. Illi, qui in patriam reverti volunt, aeroplanis epibaticis ex Finnia in Iraquiam septimanatim portantur.

    (Tuomo Pekkanen)

  • Russia et civitates occidentales ad novum bellum frigidum delapsae sunt, ut ait Dmitri Medvedev, princeps minister Russiae. Hanc sententiam pronuntiavit in conventu securitatis Monaci acto, quo magna multitudo moderatorum politicae internationalis congregata erat. Monuit rerum statum hodiernum a praesidente Vladimir Putin iam ante novem annos recte praedictum esse.
    (Reijo Pitkäranta)

    Quid Ahtisaari senserit

    Martti Ahtisaari, praesidens olim Finlandiae idemque praemio Nobeliano pacis ornatus putat claves belli Syriaci componendi penes Russiam et Civitates Americae Unitas esse. Censuit in potestate earum esse, utrum discrimen, quo Syria iam quinque annos laborat, solvi posset, necne. Ahtisaari opinionem suam in colloquio cum diurnariis in urbe Helsinki habito palam fecit.
    (Reijo Pitkäranta)

    De profluvio methani

    Ingens profluvium methani, quo urbs Angelopolis inde a mense Octobri afflicta erat, iam coercitum esse videtur. Nuntiatur enim fontem gasi erupti interim obturatum esse. Propositum est, ut foramen terebratorium calcestro repleretur ad prohibendum, ne methanum periculosum iam umquam ex ima terra sursum emanaret.
    (Reijo Pitkäranta)

    Mafiosi in Sicilia capti

    Centum tres homines a custodibus publicis Italianis capti sunt, cum suspicio esset eos pecuniam extorsisse et alia scelera commisisse. Sunt ex familia mafiosa Laudani, quae iam multos annos Siciliam terret.Vel tres feminae accusantur, quod constanter pecuniam tutelarem mercatoribus aliisque extorserint. Enzo Bianco, praefectus urbi Cataniae, tribum Laudani cancrum urbis descripsit.
    (Satu Tuominen)

    Ehud Olmert in vinculis

    Ehud Olmert, pristinus princeps minister Israelis septuaginta annos natus poenam carceris undeviginti mensium pati coepit. Convictus est anno bismillesimo quarto decimo (2014) largitionis acceptae et iuris obstructi. Crimen ad id tempus pertinet, quo Olmert, ante quam princeps minister factus est, munere praefecti urbis Hierosolymorum fungebatur.
    (Reijo Pitkäranta)

    Ikea fraudis accusatur

    Commissio Unionis Europaeae cognitura est, num Ikea, complexus mercatorius supellectilis, dolo malo tributa effugerit. Fautores factionis prasinorum, qui in parlamento Unionis Europaeae sunt, hoc opus mercatorium de variis fraudibus accusant. Ita impetratum esse, ut Ikea spatio sex annorum tributa debita non solveret.
    (Reijo Pitkäranta)

    De catarrho epidemico

    Hac hieme catarrhus epidemicus solito gravior in Finlandiam invasit. Quanta fuerit vis morbi, vel inde apparet, quod iam undeviginti homines inde vitam amiserunt. In iis sunt infans duorum annorum et senex octoginta annos natus, sed etiam cives laboris patientes et bona valetudine plerumque gaudentes cura efficaciore eguerunt.
    (Reijo Pitkäranta)

    Nuntii Latini 19.2.2016

  • Oratione, quam parlamentum inaugurando (3.2.2016) habuit, praesidens Finniae Sauli Niinistö inter alia immigrationem tractavit. Monuit fluctum hominum, qui in Europam fieret, magnopere esse migrationem, qua non praesens periculum sed aliud fugeretur. “Is, qui vocabulum asyli dicere scit, in Europam admittitur et hoc vocabulo illi ius limitem transeundi datur .… Europa immigrationem immoderatam diu sustinere non valebit. … Dum bonum petitur, fit, ut omnibus malum afferatur… Qui sunt in periculo aut persecutionem patiuntur, illi nobis sunt adiuvandi. Eos autem adiuvare nunc non possumus, qui meliora quaerunt et vitam praesentem aut futuram in patria difficilem iudicant.”

    Maior pars Finnorum recognitioni immigrantium favet

    Ex demoscopia recenti apparuit plerisque Finnis placere, ut recognitiones in limitibus patriae susciperentur. Duodesexaginta centesimae (58%) civium recognitiones comprobant, una et triginta centesimae (31%) nolunt, undecim centesimae (11%) sententiam non dicunt. Propter crisim immigrationis fieri poterit, ut Finnia, sicut iam Suecia et Dania fecerunt, primo vere recognitiones suscipiat.

    Papa Franciscus et patriarcha Kyrillos conveniunt

    Anno millesimo quinquagesimo quarto (1054) in synodo Nicaeensi magnum schisma inter ecclesiam orthodoxam et catholicam ortum est. Constituendum erat de verbis confessionis fidei et disputabatur de Spiritu Sancto, unde ortus esset. Delegati ecclesiae occidentalis asseverabant Spiritum sanctum “ex Patre filioque” procedere, orientales autem vocabulum “filioque” non probabant. Tanta erat discordia, ut ecclesiae catholica et orthodoxa altera alteram excommunicarent. Excommunicatio non ante est revocata quam anno millesimo nongentesimo sexagesimo quinto (1965). Inter schisma papa catholicorum et patriarcha orthodoxorum numquam convenerunt. Hodie (12.2.) autem ecclesiarum moderatores primum post synodum Nicaeensem coram colloquuntur. Papa Franciscus et patriarcha Kyrillos (Kirill) in aeriportu Havannae conveniunt. Papa ibi descendit in Mexicum iter faciens, patriarcha autem his diebus Cubam visitat. Disserunt de condicione rerum hodierna, cum Christiani in multis terris persecutionem patiuntur. Propositum est, ut sententiae communi ad relationes ecclesiarum meliorandas subscribant.

    Magna pars Africae siccitate laborat

    Siccitas exceptionalis Africam septentrionalem, orientalem meridionalemque temptat. Complures hominum miliones domicilia relinquere et meliores condiciones vitae alibi quaerere coguntur. Pessima est siccitas in Zimbabuia, ubi quarta pars incolarum sive duo miliones et dimidium celeri auxilio cibario egent. Corruptio magistratuum et regimen ineptum rem gravant. Similiter se habent Malawium, Zambia, Mozambicum, ubi fluminibus siccatis armenta siti moriuntur. In Aethiopia et Somalia siccitas peior esse dicitur quam ineunte decennio nono saeculi proximi, cum complura centena milia hominum siccitate perierunt. Etiam in ora Maris Mediterranei, in Marokio, Algeria Tunesiaque, pluviae fuerunt minimae.

    (Tuomo Pekkanen)

Muualla Yle.fi:ssä