Nuntii Latini

Yle Radio 1 perjantaisin klo 18.15 - 18.20

Nuntii Latini, conspectus rerum internationalium hebdomadalis, est programma Radiophoniae Finnicae Generalis (Yle) in terrarum orbe unicum.

Jaksot

  • Ordo Nationum Unitarum profugis adiuvandis (UNHCR) aestimat etiam tria milia fugitivorum singulis diebus in Macedoniam venire. Plurimi eorum ex Syria oriundi sunt, quae iam quattuor annos bello civili vexatur. Immigrantes maximam partem itinere Balcanico utuntur, cum per Graeciam, Macedoniam, Serbiam euntes Hungariam et Germaniam petunt.
    (Reijo Pitkäranta)

    Tsipras munus deposuit

    Regimen Graeciae munus deposuit, ut princeps minister Alexis Tsipras nuntiavit. Idem dixit in Graecia mense Septembri nova comitia parlamentaria institutum iri. ”Ita”, inquit, ”civibus occasio dicendi dabitur, quid de auxilio pecuniario a creditoribus peregrinis mutuo sumpto sentiant”. Se ipsum sperare fore, ut suffragatores condiciones opitulationis acciperent et pactionem ratam facerent.
    (Reijo Pitkäranta)

    Irania et terrae occidentales

    Relationes Iraniae et nationum occidentalium post conventionem de vi nucleari effectam celeriter meliores redditae sunt. Hoc vel inde patet, quod Philipp Hammond, minister Britanniae, iter officiale in Iraniam suscepit, ut Teherani sedem legati Britanniae rursus aperiret. Idem Iraniani eodem tempore Londinii fecerunt.
    (Reijo Pitkäranta)

    Le Pen de factione demotus

    Jean-Marie le Pen, vir politicus Francogallus, de societate factionis dextimae, cui nomen Acies nationalis, demotus est. In causa erat, quod facinora horribilia in Germania nazistica commissa parvi aestimavisset. Filia Marine le Pen, praeses hodierna, suum patrem eumque praesidem factionis honorarium exauctorandum esse iamdudum postulabat.
    (Satu Tuominen)

    Quid Timo Soini dixerit

    Timo Soini, minister a rebus exteris Finlandiae, oratione legatis peregrinis habita censuit patriae suae maxime interesse, ut cooperatio cum Russis continuaretur. ”Nobis quidem”, inquit, ”sanctiones Russis impositae respiciendae sunt, sed nihilominus illi in sodalibus nostris magni momenti numerantur. Utimur enim communi confinio longissimo et cotidianum fere commercium cum iis habemus”.
    (Reijo Pitkäranta)

    Vetus lex in Utajärvi sublata

    Utajärvi, paroechia Finlandiae, hoc anno centum quinquaginta annos complet. Ad honorem huius rei paroechiani veterem legem inde a saeculo undevicesimo valentem tollere decreverunt. Quae lex vetabat viros caelibes inter horam decimam vespertinam et quartam matutinam domo egredi. Interdictio ideo statuta erat, ne illi, si totam noctem foris comissati essent, mane nimis fessi ad opus venirent.
    (Reijo Pitkäranta)

    Certamina Pekini athletica

    In stadio Olympico Pekinensi, qui Nidus avis appellatur, certamina omnium gentium athletica celebrantur. Die Dominico (23.8.) decretum est, quis in orbe terrarum pedibus pernicissimus esset. Talem se praebuit Usain Bolt, cursor Iamaicanus, quippe qui victoriam cursus centum metrorum reportaret.
    (Reijo Pitkäranta)

  • Displosiones, quae die Mercurii (12.8.) apud portum urbis Tianjin Sinarum factae sunt, ingentia damna fecerunt. Pars regionis circumiacentis deleta est, plus centum homines sunt mortui, circiter septingenti vulnerati. Praeterea nonaginta homines disparuerunt, ex quibus quinque et octoginta sunt siphonarii, qui ignes ex displosionibus ortos exstinguere conabantur. Calamitas originem habuit ex receptaculo portuensi, in quo maxima copia materiae toxicae et displosivae conservabatur. Tianjin, ubi sunt quindecim miliones incolarum, est emporium magni momenti et inter maximas Sinarum urbes numeratur. A Pekino, capite Sinarum, circiter centum quinquaginta chiliometra distat.

    Bellum mundanum II in Iaponia commemorabatur

    Die Sabbati (15.8.) septuaginta anni acti erant, ex quo bellum mundanum secundum in Iaponia finitum est. Imperator Akihito, filius imperatoris Hirohito, quo regnante Iaponia bellum gesserat, affirmavit se belli mundani secundi quam maxime paenitere et optavit, ne tragoedia belli iteraretur. Nationes vicinae flagitaverant, ut Iaponia veniam crudelitatum illius belli peteret. Sed Shinzo Abe, primus minister, monuit Iaponiam iterum iterumque sinceram paenitentiam rerum in bello mundano secundo gestarum expressisse. Censebat nullam causam esse, cur filii, nepotes generationesque futurae, quibus nihil negotii cum bello fuisset, ad veniam petendam cogerentur.

    Investigatores linguarum Finno-Ugricarum convenerunt

    In urbe Ulaburgo (vulgo Oulu) hac septimana investigatores linguarum Finno-Ugricarum convenerunt. Adsunt prope quadringenti homines ex variis nationibus oriundi. Maximae linguae Finno-Ugricae sunt Finnica, Estonica, Hungarica, sed ad eandem familiam pertinent etiam complures minores linguae, ex quibus pleraeque sunt parvorum populorum in Russia habitantium. Multae ex linguis Finno-Ugricis Russiae decenniis praeteritis omnino exstinctae sunt. Quae in Russia adhuc exstant Finno-Ugricae linguae, admodum procul distant a sermone Finnico. Populi, qui eis loquuntur, plerumque sunt nomades, apud quos condiciones vitae propter campos petrolei et gasi in terris eorum iacentes factae sunt difficiliores.

    Cattus Carduroy viginti sex annorum

    Vetustissimus in orbe terrarum cattus est Carduroy Oregoniensis, qui nuper aetatem viginti sex annorum superavit. Vivit ruri, caseum cheddar amat, mures libentissime petit. Multum sub divo versatur. Antea titulum catti vetustissimi tenebat Tiffany Two Didacopolitanus (vulgo San Diego Californiae), qui vixit annos viginti sex, dies ducentos quattuor.

    Ludi mundani athleticae levis 2015

    Ludi mundani athleticae levis, qui cras incipient, usque ad diem tricesimum Pekini fient. Postquam Londinium petitionem suam revocavit, Pekinum solum ad certamina mundana instituenda mansit. Ex Finnia septendecim athletae in ludos missi sunt sed perpauci ex eis nomismata adipisci poterunt. Summa spes Finnorum est in certamine iaculationis.

    (Tuomo Pekkanen)

  • Turci abhinc duas septimanas bellum duarum acierum gerere coeperunt. Aeroplana enim eorum bellica uno eodemque tempore impetus aerios et in Curdos et in milites ordinis Isis dederunt. Quorum hostium alteri ex montibus Iraquiae septentrionalis incursiones in fines Turciae faciunt, alteri in Syria cives innocentes ictibus terroristicis lacessunt.
    (Reijo Pitkäranta)

    De polo arctico possidendo

    Russi ordini Nationum Unitarum argumenta proposuerunt, quibus innisi polum arcticum et regionem ei vicinam sibi vindicare student. Aliae nationes, quae de iisdem orbis arctoi partibus administrandis certant, sunt Norvegia, Canada, Dania, Civitates Americae Unitae. Plaga maxime septentrionalis studia harum civitatum eo magis excitat, quod copia glaciei deminuta ibi expeditius quam ante agere possunt.
    (Reijo Pitkäranta)

    Nova zona horaria Coreae

    Die quinto decimo mensis Augusti (15.8.) Corea septentrionalis propriam zonam horariam usu recipiet. E consilio sequitur, ut indices horologiorum illo die dimidia hora moveantur. Causa renovationis est, quod Coreani septentrionales non iam eadem ratione horarum uti volunt ac Iaponienses, quos homines malevolos et imperii cupidos describunt.
    (Reijo Pitkäranta)

    Euripus Suesiensis dilatatus

    Septimana praeterita in Aegypto caerimonia inaugurationis novi canalis Suesiensis magna pompa celebrata est. Euripus anno millesimo octingentesimo undeseptuagesimo (1869) in usum receptus dilatatus est, ut naves utroque eodem tempore navigare possent. Aedificationem immensam uno anno confecerunt.
    (Saara Honkanen)

    De felibus Australiae

    Regimen Australiae ante annum bis millesimum vicesimum (2020) duas miliones felium silvestrium occisurum est. Decretum ad animalia minora tutanda spectat: magnum est enim periculum, ne amplius centum viginti genera animalium a felibus dilacerata omnino emoriantur. In Australia viginti duae fere miliones felium esse existimantur.
    (Reijo Pitkäranta)

    Res a Pekka Aalto gesta

    In urbe New York certamen cursus paene quinque milium chiliometrorum positum est. Victor evasit Pekka Aalto, cursor Finlandensis spatiorum longissimorum. Is enim illud iter ingens quadraginta diebus totidemque noctibus emensus est. Ante certamen aestimabatur celerrimis cursoribus saltem quinquaginta duobus diebus et noctibus opus esse ad tantum spatium conficiendum.
    (Reijo Pitkäranta)

    Aestas in Finnia frigidior

    Haec aestas agricolis Finlandiae parum favit, quamquam rerum condicio in diversis terrae partibus nonnihil variat. Nam caeli statu frigido et imbribus continuis effectum est, ut segetes multis septimanis serius maturescerent quam fieri solet. Quae cum ita sint, metuendum est, ne messis frumentaria hoc autumno solito minor fiat. Imprimis hordeum tempestate importuna laboravisse videtur.
    (Reijo Pitkäranta)

  • Feriis aestivis ad finem vergentibus Nuntii Latini post intermissionem duorum mensium continuantur. Singulis septimanis nuntii a Radiophonia Finnica die Veneris emittuntur atque in televisione textuali (pagina 365) et in interreti simul divulgantur. Vicesimus septimus annus, ex quo prima emissio facta est, Kalendis Septembribus incipiet.

    Numerus fugitivorum in dies crescit

    Numerus fugitivorum, qui trans Mare Mediterraneum in Europam veniunt, magnopere crevit. Maxima quidem causa est bellum civile Syriae, sed conversionibus politicis factum est, ut etiam aliae terrae Africae septentrionalis instabiles manerent. Praesertim perturbatio Libyae, unde brevissima in Italiam est traiectio, usui fuit clandestinis hominum vectoribus. Ad profectionem confert etiam, quod homines telephonulis portatilibus et per interrete de vitae condicionibus Europaeis et de aditu viisque certiora cognoverunt. Hoc anno plus mille nongenti homines in Mari Mediterraneo interierunt. In Unionem Europaeam circiter centum quinquaginta milia pervenerunt.

    Crisis migrationis Caletensis

    Greges migratorum, qui diversis viis ex Africa vel Asia in Europam venerunt, in proximitatem urbis Caleti (Calais) convenerunt, unde brevissima est in Britanniam per cuniculum traiectio. Circiter tria hominum milia apud aditum cuniculi manent, ut autocarris aut traminibus in Britanniam clam transeant. His duobus annis custodes limitis Franciae plus quam undequadraginta milia migratorum illegalium impediverunt, ne Fretum Gallicum transirent. Portus Caletensis saepimento quinque metra alto protegitur et a vigilibus armatis defenditur, sed nihilo minus multis contingit, ut traminibus vel autocarris in Britanniam perveniant.

    Pars aeroplani Malaesiani reperta

    Ante duodeviginti menses (8.3.2014) aeroplanum Malaesianum (MH370), quod ex Cuala Lumpuriana in Pekinum volabat, in itinere inopinanter disparuit neque omni communicatione interrupta sciri potuit, quid factum esset, neque ullum eius vestigium repertum erat. Causa calamitatis, qua ducenti undequadraginta homines perierunt, incognita mansit. Ex datis satelliticis coniectatum est illud aeroplanum in Oceanum Indicum in partibus ab Australia in occidentem vergentibus praecipitavisse. Nunc pars alae eiusdem generis aeroplani in litore Insulae Reunionis reperta est, quam partem experti ad aeroplanum calamitosum veri similiter pertinere censuerunt.

    Ingentes greges locustarum in Russia meridionali

    Ingentes greges locustarum regionem Stavropolis in Russia meridionali invaserunt. In illis partibus quotannis apparent sed plerumque temperi delentur. Hoc anno accidit, ut locustae ex regionibus vicinis repente venirent neque a magistratibus retineri potuerunt. Greges instar nubium omnem messem comedere dicuntur. Nunc agris Russiae fertilissimis imminent.

    (Tuomo Pekkanen)

  • Nuntii Latini ob ferias aestivas in octo septimanas intermittuntur, quam ob rem proxima emissio non ante quam die septimo mensis Augusti (7.8.) fiet. Restat, ut auscultatoribus nostris gratias quam maximas agamus et aestatem quam iucundissimam exoptemus.
    (Reijo Pitkäranta)

    Nuntii Latini 12.6.2015:

    Comitia in Turcia habita

    Comitiis parlamentaribus in Turcia habitis factio Iuris et libertatis (AKP) quidem principatum servavit, sed maiorem suffragiorum partem non assecuta est. Ita praesidens Recep Tayyip Erdogan impeditus est, quominus lege constitutionali renovata potestatem suam augeret. Victores comitiorum evaserunt asseclae partium liberalium Curdis faventium.
    (Reijo Pitkäranta)

    Quid Vladimir Putin dixerit

    Praesidens Vladimir Putin in colloquio actis diurnis Corriere della Sera dato ait nullam esse causam, cur terrae occidentales Russos timerent. ”Nemo sanus”, inquit, ”ne in somniis quidem cogitare potest Russos subitum impetum in civitates Consociationis NATO facturos esse.” Addidit patriam suam solum id agere, ut se a periculis externis defenderet.
    (Reijo Pitkäranta)

    Guantanamo mox claudetur

    Minister defensionis Civitatum Americae Unitarum, una cum magistratibus Aedium Albarum rogationem praeparare coepit, ut campus carceralis Guantanamo tandem clauderetur. Quae castra anno bis millesimo secundo (2002) ad eos retinendos condita sunt, qui in suspicionem terrorismi venerant. Etiam nunc ibidem centum viginti captivi, multi causa indicta, inclusi sunt.
    (Reijo Pitkäranta)

    MERS in Corea grassatur

    Virus periculosissimum nomine MERS in Corea meridiana grassari coepit et iam magno hominum numero perniciei fuit. Agitur de infectione viarum respiratoriarum, ad quam sanandam adhuc nullum remedium inventum est. Propter hoc periculum multae scholae clausae sunt, et cives monentur, ne in publicum prodeant. Praeterea metuendum est, ne ille morbus inde in vicinas terras diffundatur.
    (Reijo Pitkäranta)

    Quid rector magnificus fecerit

    In universitate urbis Romae certamen pulchritudinis institutum est ad iudicandum , quis ex studentibus omnium sapientissima et venustissima esset. In consilio arbitrorum etiam rector magnificus Eugenio Gaudio intererat. De ea re iratae complures profestrices publica epistula scripta eum vehementissime reprehenderunt censentes id, quod fecisset, universitati et toti Italiae dedecori esse.
    (Satu Tuominen)

    Barcinonenses victores facti

    Die Saturni (6.5.) in stadio Berolinensi de cantharo optimorum in Europa gregum pedifollicorum dimicatum est. Quo in certamine manus Barcinonensis lusoribus societatis Juventutis se obiecit. Victoriam reportaverunt Barcinonenses follem in portam adversariorum ter ingerendo, cum Taurinenses hoc tantum semel efficere valerent
    (Reijo Pitkäranta)

  • Russia in terras Unionis Europaeae indicem misit, in quo undenonaginta politici nominantur, quibus aditus in Russiam negatur. Sunt in indice pristini ministri rerum exterarum, europarlamentarii, magistratus a securitate. Ex terris septentrionalibus insunt tredecim homines, in his Heidi Hautala, delegata europarlamentaria Finnorum. Unio Europaea indicem a Russis compositum reprobavit eumque temerarium et improprium iudicavit. Timo Soini, novus minister a rebus exteris Finniae, censebat nullam causam esse exaggerandi, quia index nihil esset nisi responsum ad interdictiones, quas Unio Europaea propter crisim Ucrainae civibus Russis imposuisset.

    Medvedev regimini Finniae gratulatus

    Primus minister Russiae Dmitri Medvedev, primo ministro Finniae Juha Sipilä nuntium gratulatorium misit. Laudat relationes, quae inter Russiam et Finniam tradito more sunt amicales. Affirmat se in commercio, oeconomia, investionibus, scientia innnovationibusque ad cooperationem excolendam paratum esse. Nominat etiam res culturales et quaestiones humanitarias.

    Conservativi Franciae posthac Republicani

    Conservativi Franciae decreverunt, ut nomen mutarent. Factio, quae est Union pour un Mouvement Populaire (Unio Motus Popularis) sive UMP, erit posthac Les Republicains (Republicani). Nicolas Sarkozy, pristinus praesidens, qui huic factioni praeest, sperat fore, ut nomine mutato in comitiis anno bis millesimo septimo decimo (2017) futuris adiuvetur, ut denuo praesidens Francorum creetur.

    Solar Impulse 2 terram circumvolat

    Aeroplanum Solar Impulse 2 nominatum, quod tantum energia solari utitur, mense Martio ex Abu Dhabi iter suscepit, ut terram circumvolaret. Postquam in Omania, India, Birmania descendit, in Nanjing Sinarum venit, unde die Sabbati (30.5.) ad Insulas Havaianas versus trans Oceanum Pacificum perrexit. Sed iam post volatum triginta sex horarum aeronautae propter malam tempestatem in Nagoyam Iaponiae descenderunt ibique meliores condiciones meteorologicas exspectare constituerunt. Aeroplanum Solar Impulse est inceptum Helveticum, cuius auctores sunt André Borschberg et Bertrand Piccard, qui illud aeroplanum vicissim gubernant.

    Contador in Circuitu Italiae victor

    Albertus Contador, birotarius Hispanus, in Circuitu Italiae (Giro d’Italia) victor evasit. Secundus fuit Fabius Aruun Italicus. Contador iam anno bis millesimo octavo (2008) in eodem certamine victoriam adeptus est. Optimus erat etiam anno bis millesimo undecimo (2011), sed tum propter usum drogarum praemium amisit.

    Annus scholasticus finites

    A Kalendis Iuniis feriae aestivae scholarum in Finnia inierunt. Scholam fundamentalem perfecerunt duodesexaginta milia (58000) adulescentium, examine maturitatis approbatorum numerus erat paene viginti septem milium (27000). In scholis professionalibus studia perfecerunt duodeseptuaginta milia (68000). Novus annus scholasticus in Finnia inter dies decimum et tertium decimum mensis Augusti incipiet.

    (Tuomo Pekkanen)

  • In comitiis Finniae parlamentaribus mense Aprili factis victores evaserunt factiones Centralis, Finni fundamentales, Conservativi, quarum factionum praesides Juha Sipilä, Timo Soini, Alexander Stubb de novo regimine constituendo et eius programmate inter se consultaverunt. Denique de novo regimine convenit, quod hodie a praesidente rei publicae nominatum est. Ministri in regimine sunt quattuordecim. Ex factione Centrali sunt sex ministri, ex Finnis fundamentalibus quattuor totidemque ex Conservativis. Primus minister est Juha Sipilä, minister rerum exterarum Timo Soini, minister aerarii publici Alexander Stubb. Principale propositum regiminis est oeconomiam patriae restituere, ne debitum publicum crescat sed paulatim minuatur. Communia et municipia posthac independentius quam ante de suis rebus administrandis constituere poterunt. Ad sumptus eorum deminuendos servitia, quae curare debent, amputantur. Tributa ex salariis solvenda non augentur, sed aequilibrium oeconomicum petitur tam parsimonia et vectigalibus quam incremento laboris.

    ISIS Palmyram occupavit

    Postquam copiae in praesidentem Bashar al-Assad fideles Palmyram reliquerunt, ordo ISIS urbem occupavit. Ex eo sequitur, ut ISIS aditum ad campos petrolei et gasi regionum Syriae mediarum habeat. Verendum est, ne monumenta antiqua aetatis Romanorum a pugnatoribus illis barbaris deleantur, sicut iam antea in Iraquia et Syria factum est. Palmyra erat olim statio commercialis itineris serici, quod aetate Augusti imperatoris ad imperium Romanorum annexa est. Secundo p.Chr.n. saeculo maxime floruit et anno ducentesimo duodecimo (212) ab imperatore Septimio Severo colonia Romana facta est. Templa et alia aedificia Palmyrae bene conservata inter monumenta archaeologica maximi momenti aestimantur.

    Suecia in cantionibus Eurovisionis excellebat

    Certamina cantionum Eurovisionis iam sexagies facta sunt. In hornotino certamine Vindobonae facto victoriam reportavit Suecia, secundum locum obtinuit Russia, tertium Italia. In certamen finale admissae erant viginti septem nationes. Cantionem Sueciae, ”Heroes” intitulatam, cecinit Måns Zelmerlöw. Finnia iam in semifinali ex certamine eliminata est.

    Mathematicus John Nash mortuus est

    Mathematicus John Nash, praemio Nobeliano ornatus, calamitate vehiculari in Nova Caesarea (vulgo New Jersey) interiit. Multos annos schizophrenia affectus erat. Quo modo cum morbo vixerit, describitur in pellicula cinematographica “A beautiful mind” anni bis millesimi primi (2001), quae quattuor praemia Oscar accepit.

    Apes in USA gregatim moriuntur

    In USA greges apium frequentius quam ante moriuntur. Inter mensem Aprilem huius anni et praeteriti cultores apium plus quam quadraginta centesimas examinum amiserunt. Sollicitudinem affert, quod nunc primum mortes aestivo tempore frequentiores erant quam hieme. Quae causa sit, cur apes ita gregatim moriantur, pro certo non constat.

    (Tuomo Pekkanen)

  • Ministri Unionis Europaeae consilium ceperunt, quo prohiberetur, ne immigrantes mari in Europam clam importarentur. Convenit de communi actione maritima suscipienda, qua contra negotiatores huiusmodi commercii pugnaretur. Placuit classem e copiis navalibus Unionis Europaeae instruere, cuius esset omnes naves, quae in aquis internationalibus sine vexillo ullius civitatis navigarent, statim occupare.

    (Reijo Pitkäranta)

    In Cypro de pace agitur

    Nikos Anastasiades, praesidens Cypri, et Mustafa Akinci, dux Turcus partis eiusdem insulae septentrionalis, de pace in Cypro restituenda consultare coeperunt. Concordia, si inventa erit, et Graecis et Turcis magno emolumento fore existimatur. Cyprus inde ab anno millesimo nongentesimo septuagesimo quarto (1974) in duas partes divisa est.

    (Reijo Pitkäranta)

    Mursi capitis damnatus

    Muhammed Mursi, pristinus praesidens Aegypti, una cum centum fere aliis sociis Ordinis fratrum Musulmanorum capitis damnatus est. Unio Europaea hanc sententiam a iudicibus Aegyptiis dictam valde reprehendit. Federica Mogherini, ministra Unionis a rebus exteris et securitatis negat poenam mortis cum iis postulatis congruere, quae ius internationale Aegyptiis imposuerit.

    (Reijo Pitkäranta)

    De re quadam viaria

    Commeatus ferriviarius inter Estoniam et Russiam omnino desiit, postquam ultimum tramen, quod Moscua abierat, die Martis (19.5.) Tallinnum pervenit. Operae pretium non erat commeatum in eo itinere continuare, quod numerus viatorum hac ferrivia utentium valde deminutus erat.

    (Reijo Pitkäranta)

    De myopia iuvenum

    Myopia sive difficultas longe videndi apud iuvenes Europaeos valde increbruit. Ex materia in diversis regionibus Europae collecta patet iam dimidiam fere partem hominum viginti quinque annis maiorum, sed undetriginta annis minorum illo vitio laborare. Constat iuventutem Asiae iam pridem oculos non satis prospicientes habere, et nunc eadem debilitas in Europam manavit.

    (Reijo Pitkäranta)

    De aestibus fervidis

    His diebus tempestas in paeninsula Pyrenaea multo calidior fuit quam mense Maio fieri solet. Meteorologi novos primatus caloris in tabulas rettulerunt, cum temperatura in Portugallia meridiana usque ad quadraginta et in partibus Hispaniae orientalibus prope ad quadraginta tres gradus Celsianos ascendisset. Tales aestus ante mediam aestatem rarissime inveniuntur.

    (Saara Honkanen)

    Novi bibendi mores

    Consumptio alcoholi in Finlandia etiam anno proxime praeterito descendit. Quod imprimis ad usum spiritus fortis, vini meri, vini pomarii pertinet, sed etiam cerevisia apud nos moderatius bibi coepta est. Talis progressus tam recessioni oeconomicae et tributis auctis quam moribus bibendi mutatis adscribendus est.

    (Reijo Pitkäranta)

  • Nuntii Latini 15.5.2015

    Die Saturni (9.5.) septuaginta anni a secundo bello mundano composito acti erant, et in Europa dies victoriae celebrabatur. Moscuae pompa militaris magnificentissima instituta est. Praesidens Vladimir Putin orationem habuit, qua praeter exspectationem non solum Russos, sed etiam socios eorum Britannos, Francogallos Americanosque propter victoriam e Germanis nazistis reportatam laudavit.
    (Reijo Pitkäranta)

    Conservativi victores

    Comitiis parlamentaribus in Britannia habitis factio conservativa, cui praeest David Cameron, amplius dimidiam partem sedium legatorum sibi conciliavit. Inde sequitur, ut conservativis non iam aliis factionibus opus sit ad civitatem administrandam, sed novum regimen soli formare possint. Praesides trium factionum devictarum, in iis Ed Miliband, dux laboristarum, statim munus deponere decreverunt.
    (Reijo Pitkäranta)

    Castro papam convenit

    Relationes inter Cubam et ecclesiam catholicam intercedentes meliores sunt quam umquam post res in Cuba abhinc quinquaginta sex annos eversas. Huc pertinet, quod praesidens Raul Castro die Dominico (10.5.) in Civitate Vaticana papam Franciscum convenit et cum eo amplius horam collocutus est. Sine interprete loqui poterant, quia uterque lingua Hispanica sermone patrio utebatur.
    (Reijo Pitkäranta)

    Liberia Ebola liberata

    Liberia, res publica in Africa occidentali sita, civitas febri Ebola libera pronuntiata est. Iam enim quinquaginta fere dies elapsi sunt, cum ibi nulla contagio inventa est. Medici tamen cives ad caute vivendum hortantur, donec etiam terrae vicinae Guinea et Mons Leoninus huius morbi expertes fiant.
    (Reijo Pitkäranta)

    Epistula subsidiariis missa

    Mense Maio procedente exercitus Finlandiae nongentis fere milibus subsidiariorum litteras mittit, ut unusquisque certior fiat, quod munus suum in ordine militari sit. Quibusdam est mandatum bello orto negotium civile agere. Epistulis missis curatores regionales etiam cognoscere volunt, num data subsidiantium personalia, quae in repertorio habeant, mendis careant.
    (Antti Ijäs)

    De invento archaeologico
    Abhinc annum et sex menses repertum est sepulcrum mediaevale in Janakkala, communi Finniae. Una cum viro circiter anno millesimo trecentesimo mortuo etiam duo gladii humati erant, quorum unus ab aetate Vicingorum, alter ab expeditionum sacrarum temporibus originem trahit. Illum fortasse hereditate acceptum esse, hunc in usu proprio defuncti fuisse creditur.
    (Antti Ijäs)

    De sationibus vernis

    Sationes vernae in Finlandia saltem sesquiseptimana serius factae sunt quam fieri solent. In causa sunt imbres, frigus, agri umidi. In partibus terrae septentrionalibus, ubi arva adhuc partim nivibus obruta sunt, condicio rerum etiam peior est.
    (Reijo Pitkäranta)

  • 8.5.2015

    Expositio Universalis, in qua plus centum quadraginta nationes intersunt, Kalendis Maiis Mediolani aperta est. Per sex menses Mediolanum erit velut fenestra mercatoria, in qua nationes ad quaestionem respondent, quo modo cibus saluber omnibus in mundo populis praestetur et aequilibrium planetae conservetur. Inter expositionem in urbe Mediolano et in area expositionis, cuius amplitudo est unius fere milionis metrorum quadratorum, spectacula artistica et musicalia praebentur atque conventus et exhibitiones instituuntur. Primo die visitatores fere ducenta quinquaginta milia numerabantur. Omnino plus viginti miliones hospitum expositionem visitaturos esse aestimatur.

    Maxima in Baltia exercitia militaria

    Exercitia militaria, quibus maiora in regione Baltica post independentiam restitutam facta non sunt, quarto huius mensis die (4.5.) in Estonia initium habuerunt. Inter decem dies exercitiis intersunt plus tredecim milia militum. Adsunt observatores sedecim terrarum, inter quas Russia et Belorussia.

    Bellum in Europa ante LXX annos finitum

    Hodie (8.5.) septuaginta anni transacti sunt, ex quo Germania nazistica in deditionem venit et bellum mundanum secundum in Europa finitum est. Copiae exercitus rubri et confoederatorum occidentalium in flumine Albi (Elbe) iam die vicesimo quinto mensis Aprilis (25.4.) convenerant. Hitler, dictator Germanorum, pridie Kalendas Maias Berolini suicidium fecit.

    Ducissa Catherine filiolam peperit

    William, princeps Britanniae, et Catherine, ducissa Cantabrigensis, postridie Kalendas Maias (2.5.) filiola aucti sunt. Nomen infantis est Charlotte Elisabeth Diana. Post fratrem George, primogenitum anno bis millesimo tertio decimo (2013) natum, patrem William avumque Charles filiola in ordine heredum throni Britanniae quartum locum tenet.

    Feriae in oriente viliores

    Finito bello mundano secundo aulaeum ferreum, ut dicebatur, Europam in duas partes diu dividebat. Vestigia huius aulaei Europam adhuc ita dividunt, ut pretia in terris orientalibus sint viliora quam in Europa occidentali et septentrionali. Ideo itinera feriantium in Europam orientalem fiunt in annos frequentiora. In Lithuania, Polonia, Slovakia, Hungaria, Bulgaria eadem pecunia bis tot merces vel servitia quot in Finnia emi possunt. Anno proximo (2014) Finni paene octo miliones itinerum peregre fecerunt. Plurima itinera (29%) facta sunt in Estoniam, sed etiam in Poloniam et Hungariam Finni frequenter ad ferias agendas profecti sunt.

    Ciconia primum in Finnia nidificat

    In Koski, paroecia Finniae occidentalis-meridionalis, ciconia nidificat, quod numquam ante in Finnia evenit. Cum ante duos annos homines ciconiam ibi vidissent, turrim ad nidum faciendum idoneam aedificaverunt ea spe inducti, ut avis reverteretur. Neque spes eos fefellit, nam nuperrime ciconia revenit et cum coniuge ibi nidum facit.

    (Tuomo Pekkanen)

  • 24.4.2015

    In comitiis Finniae parlamentaribus die Dominico (19.4.) factis ex duobus milibus candidatorum ducenti in proximum quadriennium creati sunt. Factio centralis in novo parlamento undequinquaginta (49) delegatos habet, Finni fundamentales duodequadraginta (38), conservativi triginta septem (37), democratae sociales triginta quattuor (34), virides quindecim, confoederatio sinistra duodecim, factio popularis Sueca novem, democratae Christiani quinque. Democratae sociales, qui octo delegatos amiserunt, numquam ante magnitudine quarto loco in parlamento fuerunt. Ad urnas septuaginta centesimae ex civibus suffragium habentibus venerunt. Feminae in novo parlamento octoginta tres (83) numerantur. De novo regimine constituendo Juha Sipilä, praeses factionis centralis, cum praesidibus ceterarum factionum consultat.

    Calamitates in Mari Mediterraneo iterantur

    Commissio Nationum Unitarum profugis adiuvandis (UNHCR) Unionem Europaeam hortatur, ut consilia capiat, quibus immigrantes naufragi in Mari Mediterraneo reperiantur et efficacius adiuventur. Anno proximo ducenta undeviginti milia (219 000) profugorum vel immigratorum Mediterraneum traiecti sunt, ex quibus tria milia quingenti(3 500) naufragiis interierunt. Hoc anno iam triginta quinque milia (35 000) in Europam venerunt et mille septingenti quinquaginta homines in mari vitam amiserunt. In dies calamitates fiunt frequentiores et numerus victimarum crescit. Septimana vergente (19.4.), cum navigium nimis oneratum prope oram Libyae cecidisset, plus nongenti homines interierunt.

    Matteo Renzi, primus minister Italiae, petiit, ne Italia ad immigratores salvandos sola relinqueretur. Praesidens Franciae Francois Hollande flagitavit, ut itinera diligentius vigilarentur, quibus clandestini hominum importatores uterentur. Idem monuit pluribus navibus et aeroplanis opus esse, quibus importatio hominum clandestina impediretur. Erkki Tuomioja, minister a rebus exteris Finnorum, qui die Lunae in conventu ministrorum Unionis Europaeae interfuit, censebat causam immigrationis esse in difficillimis vitae condicionibus. Saeva paupertate, bellis gestis, iuribus humanis violatis nec non discriminatione homines impelli, ut domibus relictis vitam periclitarentur.

    Putin ad cooperationem cum USA paratus

    Vladimir Putin, praesidens Russiae, affirmavit se ad cooperationem cum Americanis paratum esse, quia Russia et USA multa studia et commoda communia haberent. Ad illa pertinere stabilitatem oeconomiae mundanae, democratizationem, eradicationem paupertatis atque coercitionem cum terrorismi et criminalitatis organizatae tum propagationis armorum internecivorum. Neque interesse, quis in comitiis anno proximo futuris praesidens Americanorum crearetur, nam cooperationem non ad personam sed ad civitatem spectare.

    (Tuomo Pekkanen)

  • Nuntii Latini 17.4.2015

    Ministerium Russiae a rebus exteris sententiam edixit, qua consilia terrarum septentrionalium sui communiter defendendi vehementer condemnavit: Russos vidisse, quae in actis diurnis Aftonbladet de illa re scripta essent. Ex talibus propositis adversus Russos adumbratis sequi posse, ut omnes fere fructus, quos illae una cum Russis peperissent, infeliciter perirent.
    (Reijo Pitkäranta)

    Obama et Castro collocuti

    Die Saturni (11.4.) Barack Obama, praesidens Americanorum, et Raul Castro, dux Cubae, in urbe Panama convenerunt et per longum tempus collocuti sunt. Postea Obama diurnariis illum sermonem fructuosum descripsit, unde nova aetas in historia utriusque civitatis inire posset. ”Bellum frigidum”, inquit, ”compositum est, neque civitas Cubanorum saluti Americanorum iam imminet”.
    (Reijo Pitkäranta)

    Isis paulatim regredi cogitur

    Isis, ordo islamitarum, amplius quartam earum regionum partem, quas in Iraquia sub potestatem suam redegerat, iam amisit. Tribunus militum Steve Warren, cuius est notitias ex Pentago divulgare, nuntiat copias illas ex iis locis, quibus antea stabant, paulatim retrudi. Milites confoederationis, cui Americani praesunt, in Iraquiam et Syriam plus tria milia ictuum aeriorum fecerunt.
    (Reijo Pitkäranta)

    Calamitas ante Libyam maritima

    Die Dominico (12.4.) ad oram Libyae calamitas maritima facta est, qua circiter quadringenti immigrantes illegales vitam amisisse existimantur. Custodes litorales Italiae nuntiaverunt sibi contigisse, ut centum quinquaginta fere homines e naufragio servarent. In navigio saltem quingenti vectores erant, in quibus multi pueri et puellae.
    (Reijo Pitkäranta)

    Index progressus socialis

    Novus index progressus socialis divulgatus est. Hac statistica, quae quotannis de omnibus orbis terrarum civitatibus componitur, aestimari potest, quomodo quaeque res publica officia erga populum suum socialia expleat. Civitas optima hoc anno iudicatur Norvegia, quam sequitur Suetia. Finlandia septimum locum obtinuit.
    (Saara Honkanen)

    De comitiis parlamentaribus

    Die undevicesimo huius mensis (19.4.) in Finlandia comitia parlamentaria instituentur. More solito civibus facultas in antecessum suffragandi oblata est, dummodo sententiam, si serissime, postridie Idus Apriles (14.4.) darent. Illo die vesperi apparuit amplius triginta centesimas hominum ius suffragii adhibuisse.
    (Reijo Pitkäranta)

    Adventus veris inaequalis

    Ver in Finlandiam hoc anno inaequaliter venit. Nives quidem et glacies solito maturius dissolutae sunt, sed adventus avium migratoriarum duabus fere septimanis serior est quam antea fuisse consuevit. In causa sunt venti septentrionales idemque frigidi et adversi, quibus factum est, ut maiora avium examina admodum cunctanter e regionibus meridianis redirent.
    (Reijo Pitkäranta)

Näytä lisää

Muualla Yle.fi:ssä