Koe uusi yle.fi
Nuntii Latini

Conventus praesidentium

  • 4 min
  • toistaiseksi

Die Lunae (28.8.) praesidens Finlandiae Sauli Niinistö collegam suum Americanum Donald Trump in Aedibus Albis convenit. Praesidens Trump hospiti suo gratias egit, quod Finlandenses militibus Americanis et sociis eorum in Afganistaniam missis auxilio fuissent. Idem dixit se et suos propter ictum terroristicum in urbe Turku factum dolere et virtutem Finlandensium in bello contra terrorismum gerendo laudavit.
(Reijo Pitkäranta)

Quid Timo Soini dixerit

Timo Soini, minister a rebus exteris Finlandiae, conventum inter Niinistö et Trump habitum insignem et bonum habet. In colloquiis argumenta magni momenti tractata esse, in quibus res tam ad sodalitatem Consociationis Atlanticae et Mare Balticum quam ad Russiam et orbem arctoum pertinentes excellerent.
(Reijo Pitkäranta)

Typhon Harvey dictus

Septimana vergente in Sinu Mexicano tempestas vehementissima orta est. Quae procella, nomine Harvey, postquam in oram civitatis Texiae pervenit, illi regioni maxima detrimenta intulit. Ex eo typhone ingentes inundationes secutae sunt, quibus Hustonia, metropolis celeberrima, tota fere obruta est. Neque Americani umquam tantos imbres viderunt.
(Reijo Pitkäranta)

Missile Iaponiae imminens

Die Lunae (28.8.) ex Corea Septentrionali missile ballisticum sublime emissum est, quod Iaponiam septentrionalem supervolavit. Deinde in tres partes diruptum in mare decidit in loco, qui circiter mille ducenta chiliometra ab insula Hokaido abest. Omnes civitates, in iis Russia et Sinae, illud experimentum vehementer condemnaverunt.
(Reijo Pitkäranta)

Res in Amazonia metallica

Regimen Brasiliae novas auri et aliorum mineralium fodinas in Amazonia constituere permittit. Silvae ad rem metallicam nunc destinatae tertiam fere partem areae silvestris flumini Amazonio circumiectae tegunt. Tutores naturae decreto vehementer reclamant; timent, ne ex hoc sequatur, ut regiones silvarum et aquae copiae corrumpantur, biodiversitas naturae dilabatur, communitates locales dissolvantur.
(Saara Honkanen)

Memoria principissae Dianae

Pridie Kalendas Septembres (31.8.) viginti anni acti erant, cum Diana, principissa Valliae, calamitate viaria Lutetiae Parisiorum facta vitam amisit. In causa erat, quod autocinetum eius propter nimiam velocitatem ad parietem cuniculi viarii illisum est. Memoria Dianae in Britannia variis modis recolebatur, et in honorem eius statua ponetur.
(Reijo Pitkäranta)

Tempus ursos caedendi

Die Dominico (27.8.) in Finlandia tempus ursos caedendi iniit. Numerus eorum in silvis nostris vagantium mille septingentorum fere esse existimatur, quam ob rem venatoribus licentia data est ducentos viginti quinque eorum sternendi. Agitatio ursorum partim eo spectat, ut iis metus hominis et rerum humanarum iniciatur.
(Reijo Pitkäranta)

(Nuntii Latini 1.9.2017)

Lähetykset

  • pe 1.9.2017 18.15 • Yle Radio 1

Jaksot

  • Postridie Nonas Decembres (6.12.2017) anniversarium independentiae Finnorum solito maiore pompa celebratum est, nam centum anni exacti erant ex eo die, quo parlamentum declarationem de independentia Finniae probavit. Senatus Finniae, cui Pehr Evind Svinhufvud praesidebat, biduo ante parlamento Finniae illam declarationem probandam dederat, qua patria ex Russia independens fieret.
    Ab anno millesimo octingentesimo nono (1809) usque ad annum millesimum nongentesimum septimum decimum (1917) Finnia pars imperii Russiae fuerat, sed autonomiam habebat. Inde a duodecimo saeculo Finni expeditionibus cruce signatorum ad regnum Suetiae adnexi erant. Illo autem tempore nomen Finniae imprimis ad partes occidentales Suetiae propinquiores spectabat. Patrio sermone Finnia appellatur Suomi et incolae eius suomalaiset.
    Nomen Finni vel Fenni ante duodecimum saeculum semper Lappones sive Samos significabat. Iam Tacitus anno duodecentesimo (98 p.Chr.n.) de Fennis narrat et in documentis mediaevalibus descriptiones Finnorum, Fennorum vel Scridifinnorum sunt admodum frequentes. Quae cum ita sint, Finnia, ut res publica independens, est centum annorum; si ab initio autonomiae computamus, est ducentorum octo annorum. At nomen Finni, Fenni a peregrinis usurpatum, iam viginti saecula in documentis historicis invenitur, etsi usque ad duodecimum saeculum tantum ad Lappones pertinebat.

    Spectacula luminosa

    Festum Finniae centenariae per totum orbem ita notabatur, ut in triginta fere terris plus quinquaginta loca aut monumenta vulgo nota coloribus vexilli Finniae illuminarentur. In Enontekiö communi Finniae septentrionalis Saana, mons sacer Lapponum, a die Lunae biduo (4-5.12.) caeruleus lucebat. Peregre coloribus albo et caeruleo illuminata sunt inter alia Colosseum urbis Romae et Arcus triumphalis Hadriani, quae est Athenis, porro Niagara cataracta in Canada, Belém turris Olisiponis in Lusitania, Fortaleza castellum Mozambici, Statua Christi Redemptoris in monte Corcovado urbis Rio de Janeiro Brasiliae, Globen arena Stockholmiae.

    Caerimoniae diei festi

    Caerimoniae diei festi erant translaticiae. In ecclesia cathedrali Helsinkiensi actum est officium divinum oecumenicum praesentibus delegatis parlamentariis, regimine, praesidente rei publicae. Heroes bello caduci ita memorabantur, ut custodes honorarii in omnibus sepulcretis stabant iuvenes tot fere annos nati, quot erant milites ibidem sepulti, cum ceciderunt. Pompa militaris, cuius symbolum erat sententia “Patriam defendere omnium est”, facta est in urbe Kuopio. Erant in pompa mille ducenti homines, duodequinquaginta vehicula militaria et triginta septem aeroplana aut helicoptera. Eventum diei maxime exspectatum fuit receptio in palatio praesidentis rei publicae. Festivitates clausit spectaculum pyrotechnicum.

    Tuomo Pekkanen

    Nuntii Latini 8.12.2017

  • In insula Bali Indonesiae ex vulcano Agung cineres in altitudinem quattuor fere chiliometrorum erumpentes commeatum aereum impediunt. Itaque magistratus aeriportum urbis Denpasar interim claudere decreverunt et homines, qui minus quam decem chiliometra a vulcano distantes vivunt, hortati sunt, ut domos suas relinquerent. In regione evacuanda centum fere milia hominum habitant. Terra prope montem continuo tremit, quod maiorem eruptionem portendere potest. Itaque magistratus censent eruptionem aut prorsus explosionem montis calamitosam quavis hora fieri posse. Anno millesimo nongentesimo sexagesimo tertio (1963), cum proxima eruptio facta erat, plus mille homines interierunt.

    Societates tabacariae de periculis tabaci monent

    Magnae societates tabacariae in USA tandem adducti sunt, ut nuntiis divulgandis de periculis tabaci in actis diurnis monerent. De verbis in monitionibus adhibendis pro tribunali undecim annos disputatum est. In nuntiis refertur millenos ducenos (1200) in medio Americanos singulis diebus fumificatione perire.

    Praeterea pro comperto affirmatur quotannis plures homines solo tabaco mori quam communiter homicidio, sida, suicidio, drogis, calamitatibus viariis, alcoholo. Illi nuntii a societatibus tabacariis in actis diurnis quinquaginta magnarum urbium et in tribus magnis canalibus televisificis usque ad finem mensis Aprilis divulgabuntur.

    Vaccae lactariae in valle Padana pessime tractantur

    Ordo animalibus tuendis (Compassion in World Farming) videomateriam in valle fluminis Padi factam divulgavit, unde patet vaccas lactarias pessime tractari. Materia cinematographata est in novem praediis, in quibus lac ad caseos Parmenses faciendos producitur. Delegatus productorum concedit quidem valetudinem vaccarum non respici sed asseverat eam minime ad qualitatem caseorum pertinere.

    Plus centum tarandri traminibus interfecti

    Magnus numerus tarandrorum nuperrime in Norvegia septentrionali traminibus interfectus est. Die Sabbato (25.11.), cum tramen in gregem in orbita versantem impegit, sexaginta quinque (65) animalia mortua sunt. Eadem septimana paulo ante unus et quadraginta (41) tarandri eodem modo traminibus perculsi perierunt. Tarandri tramina silentio currentia non audiunt et, si audiunt, in orbita procurrentes fugere conantur. Neque calamitates huius generis aliis in partibus septentrionalibus, in quibus tarandri pascuntur, insolitae sunt. Tarandri in silvis Finniae vagantes sunt hodie circiter ducenta milia, in Norvegia plus ducenta quinquaginta milia.

    Tenebrae in Lappiam venerunt

    In communi Utsjoki Finniae maxime septentrionalis sol die Dominico (26.11.) post horizontem disparuit non ante quam septimo decimo die mensis Ianuarii oriturus. Sole deficiente Aurora borealis, Luna stellaeque terras nive tectas satis illuminant. Tenebris hiemalibus obortis Finni septentrionales dicere solent solem in nidum suum se recepisse.

    (Tuomo Pekkanen)

    Nuntii Latini 1.12.2017

  • Die Dominico (19.11.) Robert Mugabe, praesidens Zimbabuae nonaginta tres annos natus, postquam suis triginta septem annos praefuit, munus deponere coactus est. De ea re decrevit factio principalis eiusdem civitatis, sed praefecti militum iam paucis diebus ante praesidenti potestatem eripuerant. Etiam coniugi Grace Mugabe, quae in locum mariti successura esse existimabatur, munia publica relinquenda erant.
    (Reijo Pitkäranta)

    Merkel in discrimine

    Angela Merkel, cancellaria foederalis Germaniae, in discrimen politicum vocata est, cum consultationes de novo regimine formando in irritum cecidissent. Propositum erat, ut democratae Christiani una cum prasinis et liberalibus coalitionem administrativam componerent. Hoc consilium tamen praeter spem evenit, quoniam liberales colloquia interruperunt.
    (Reijo Pitkäranta)

    Mladic Hagae damnatus

    Ratko Mladic, dux generalis Serbianus, in iudicio Hagensi vinculis sempiternis damnatus est decem scelerum bellicorum convictus. Iudicibus persuasum erat bello Bosniensi factum esse, ut copiae Serborum eo duce amplius septem milia virum et puerorum musulmanorum occiderent. Huc accedit, quod Mladic obsidioni urbis Sarajevo cum strage multorum civium praeerat.
    (Reijo Pitkäranta)

    Quid Brexit effecerit

    Magistratus a medicamentis Unionis Europaeae (EMA) Londinio Amstelodamum migrabunt. Nam propter Brexit ita dictum caput Britanniae praetorium eorum non iam esse potest. Cum decerneretur, ubi sedes nova futura esset, duae urbes, scilicet Amstelodamum et Mediolanum, totidem vota acceperunt. Sortitione facta victoriam reportavit Amstelodamum.
    (Reijo Pitkäranta)

    Pictura plurimi vendita

    Auctione Novi Eboraci facta pictura veniit, quae una esse iudicatur ex viginti fere tabulis, quas Leonardo da Vinci propria manu confecit. Opus ”Salvator mundi” appellatum figurat Iesum, qui dextra benedictionem dat sinistraque sphaeram crystallinam tenet. Pretium venditionis in trecentas octoginta miliones euronum ascendit et omnium temporum maximum esse existimatur.
    (Satu Tuominen)

    Milites bibere vetantur

    Moderatores Americani omnibus militibus suis, qui in Iaponia sunt, usu alcoholi interdixerunt. In causa est eventus in insula Okinava factus: ibi enim incola quidam vitam amisit, cum autoraeda, quam miles Americanus isque ebrius vehebat, per corpus eius transiit. Iam diu est, cum Okinavenses Americanis in insula sua militantibus adversantur.
    (Reijo Pitkäranta)

    Nova linea metropolitana

    Die Saturni (18.11.) mane inter Helsinkium et Esboam, urbem ei vicinam, tramen subterraneum commeare coepit. Quam lineam potius submarinam appellaveris, nam maior pars huius viae triginta quinque chiliometra longae sub mari munita est. Prima tramina refertissima erant vectorum novo commeatu metropolitano exsultantium.
    (Reijo Pitkäranta)

    Nuntii Latini 24.11.2017

  • Primum tramen onerarium ab urbe Kouvola Finniae orientalis in urbem Xian Sinarum die Veneris (10.11.) profectum est. Iter est circiter octo milium chiliometrorum, quod illud tramen decem fere diebus perficiet. Est octingenta metra longum et uno et quadraginta contentris oneratum. Machina traminis vectoria bis mutatur, primum in limite Finniae et Russiae, iterum in limite Russiae et Cazastaniae. In statione Khorgos contentra in aliud tramen tollenonibus tolluntur, quia in Sinis latitudo orbitarum differt. Hoc anno quinque tramina eius generis inter Finniam et Sinas commeant.

    Barcinone reclamationes continuantur

    Septimana vergente complura centena hominum milia in viis Barcinonis reclamitabant flagitantes, ut decem duces regionales, comprehensi et in carcerem coniecti, liberarentur. Octo ex comprehensis sunt membra regiminis regionalis, quod administratio Hispaniae dissolverat. Magistratus Hispaniae eos accusant, quod illegale suffragium populi mense Octobri instituerint. Praeterea sex homines de eadem re suspecti vadimonio constituto liberati sunt. Carles Puigdemont, auctor motus independentiae et praeses depositus regiminis regionalis, magistratus Hispanos cum quattuor ministris in Belgio fugitat. Regimen Hispaniae decrevit, ut nova suffragia regionalia in Catalonia exeunte mense Decembri fierent.

    Motus terrae in confinio Iraniae et Iraquiae

    Sero die Dominico in confinio Iraniae et Iraquiae motus terrae factus est, quo plus quingenti homines mortui sunt. Saltem triginta milia domuum corruerunt. In regione montuosa labinae opera succurrentium remorantur. Pessime afflicta est urbs Iraniae Sarpol-Zahabin, quae a limite Iraquiae quindecim chiliometra distat.

    Bellum Syriacum militariter non componi

    Praesidentes Putin et Trump consentiunt bellum in Syria militariter componi non posse; finem belli nisi per consultationes politicas non fore. USA et Russia in bello Syriaco partes inter se oppositas sustinent. Ideo praesidentes de communi canali communicationis condendo nuntiaverunt, ut conflictus fortuiti inter aeroplana Russica et Americana evitarentur.

    USA et Corea Meridiana exercitia militaria habent

    Corea Meridiana et USA communia exercitia militaria in Oceano Pacifico occidentali susceperunt. Intersunt exercitiis navalibus septem naves longae Coreae Meridianae et tres naves aeroplanorum vectoriae Americanorum. Propositum exercitiorum est minas nuclearias et missilisticas Coreae Septentrionalis ostentatione virium deterrere.

    Dies patris celebratus

    Dies matris apud Finnos ab anno millesimo nongentesimo undevicesimo (1919) celebratus est. Patris dies festus, qui secundo die Dominico mensis Novembris agitur, ante quadraginta fere annos ex USA in Finniam acceptus est. Ex viris Finnis plus sexaginta quattuor annos natis octoginta fere centesimae sunt patres.

    (Tuomo Pekkanen)

    Nuntii Latini 17.11.2017

  • Die Dominico (5.11.) praesidens Donald Trump iter Asiaticum duarum fere septimanarum suscepit primumque in Iaponiam volavit. Ibi dixit se ad dictatorem Coreae Septentrionalis Kim Jong-un conveniendum paratum esse, dum ille id fieri vellet. ”Cum quovis homine” inquit, ”ad colloquendum assidere possum. Ibi de firmitate aut debilitate non agitur”.
    (Reijo Pitkäranta)

    Rerum condicio in Iemenio

    Ordo Nationum Unitarum flagitavit obsidioni Iemenio illatae finem imponendum esse. Inde enim sequi, ut multae miliones hominum fame laborantium auxilio humanitario privarentur. Discrimen initium cepit, cum e Iemenio in Arabiam Saudianam missile emissum est, quo facto Saudi effecerunt, ut Iemenienses terra, mari, aëre intercluderentur.
    (Reijo Pitkäranta)

    De prima cosmonauta Laika

    Tertio die mensis Novembris (3.11.) sexaginta anni acti erant ex eo, cum canis Laika a Sovietis satelliti spatiali Sputnik II imposita in orbitam Telluris missa est. Laika, prima animans in spatium cosmicum emissa, canis mixticia erat in viis Moscuae inventa. Calore at anxietate animi paucis horis post emissionem interiit.
    (Satu Tuominen)

    Suetia natio beneficentissima

    Suetia maiora beneficia in populos peregrinos confert quam ulla alia orbis terrarum natio. Finlandia in hac comparatione loco septimo collocata est. Hoc patet ex indice, in quo componendo septem res respiciebantur, ut salus, aequalitas, studia pacis provehendae, auxilium populis egentioribus praebitum.
    (Reijo Pitkäranta)

    Cella secreta in pyramide

    In magna pyramide Gizae cella secreta et antea incognita inest, ut investigatores ope radiorum cosmicorum cognoverunt. Cui autem rei conclave triginta fere metra longum inserviverit, nondum constat. Pyramis illa abhinc amplius quattuor milia annorum constructa in septem miraculis mundi numeratur et eorum omnium vetustissima est.
    (Reijo Pitkäranta)

    Aestas agricolis importuna

    Agricolae Finlandiae e sationibus huius aestatis detrimentum plus centum milionum euronum ceperunt. Talem nuntium dedit Sari Peltonen, rei rusticae consulta ex ordine ProAgria appellato. ”Quid aliud”, inquit, ”expectaveris, cum nivibus cadentibus et sementis facta et messis peracta sit”. Huc accedit, quod sumptus in frumentum siccandum impensi solito maiores erant.
    (Reijo Pitkäranta)

    Statua leonis in Ruokilahti

    Kalendis Novembribus in media paroechia Ruokolahti statua leonis marmorea posita est. Abhinc enim viginti quinque annos ibi accidit, ut quidam saltuarius in via silvestri ambulans ex inopinato leoni occurreret. Sunt, qui dubitent, an ille re vera regem animalium viderit. Attamen vestigia leonis similia in illa regione postea reperiebantur.
    (Reijo Pitkäranta)

    (Nuntii Latini 10.11.2017)

  • Pridie Kalendas Novembres (31.10.2017) quingenti anni exacti erant ex die (31.10.1517), quo Martinus Luther nonaginta quinque theses contra indulgentias pontificias Wittembergae divulgavit. Ita initium cepit reformatio et ecclesia Lutherana orta est. Anno ante (31.10.2016), iubilaeum reformationis caerimoniis oecumenicis in Cathedrali Lundensi Suetiae praesente papa Francisco incohatum est.

    De condicione rerum Cataloniae

    Res Cataloniae in discrimen verterunt, cum moderatores Hispaniae die Sabbati (28.10.) nuntiavissent se administratores regionales Cataloniae magistratu amovisse et Cataloniam in suam administrationem redacturos esse. Nova comitia mense Decembri fore. Eodem die, paulo ante, parlamentum Cataloniae unilateraliter regionem suam independentem declaraverat. Die Dominico homines Barcinone in utramque partem reclamitabant. Vexillis Hispaniae et Unionis Europaeae velati adversarii independentiae insignia portabant, quibus monuerunt Cataloniam esse omnium Hispanorum. Sed etiam clamores "Vivat Catalonia!" audiebantur.

    De hora mutanda in Europa dissensio

    Hora aestiva in Europa ultimo die Dominico mensis Martii incipit et ultimo Dominico die mensis Octobris in hiemalem horam mutatur. Nunc autem grex septingentorum europarlamentariorum vult, ut ille usus horologia rursum prorsum mutandi finiatur. Illi nuper (25.10.) Argentorati (vulgo Strasbourg) de ea re propositum divulgaverunt. Omnes tredecim europarlamentarii Finniae proposito subscripserunt. Apud Finnos hora aestiva primum suscepta est mense Martio anno millesimo nongentesimo octogesimo primo (1981). De hora aestiva suscipienda in directiva Unionis Europaeae praecipitur. Ad illam mutandam parlamentum Europaeum potestatem non habet. Tantum Commissio Europaea directivam mutare potest.

    Funus regis Bhumibol celebratum

    Bhumibol, rex Thailandiae, anno proximo (13.10.2016) mortuus, Bankokii die Iovis (26.10.2017) crematus est. Finito luctu unius anni exsequiae per quinque dies celebratae sunt. Corpus regis ex palatio, ubi fuerat, in regium crematorium ad hoc aedificatum sollemniter portatum est. Pyram, quinquaginta metra altam, filius et successor regis accendit.

    Pueri Finni extra domum liberiores et tutiores

    Anno bis millesimo quinto decimo, investigatio internationalis facta est, in qua de libertate extra domum versandi puerorum et puellarum quaerebatur. In sedecim terris liberi minime septem - maxime quindecim annorum respiciebantur. Exitus investigationis fuit, quod liberi Finnorum optimas extra domum versandi possibilitates habent. Parentes illis permittunt, ut in proximitate ambulent aut birota vehantur, scholam frequentent, vias principales transeant, in tenebris exeant. Proximitas domicilii apud Finnos tuta habetur, securitatem etiam commeatus admodum tranquillus auget, nam pedites et birotarii observantur. Minimam ad independentes ambulationes potestatem habent liberi in Francia, Israele, Srilanca.

    Tuomo Pekkanen

    Nuntii Latini 3.11.2017

  • Moderatores Hispaniae de autonomia Cataloniae circumscribenda decreverunt senatus consultum de ea re exspectantes. Ad hoc consilium perficiendum paragrapho centesima quinquagesima quinta legis fundamentalis usu recipiunt. Etiam socialistae, partes oppositae principales, se illam rationem sustentare nuntiaverunt. Decretum eo spectat, ut parlamentum Cataloniae custodiae subiciatur, principes regionis magistratu moveantur ibique nova comitia habeantur.
    (Reijo Pitkäranta)

    Xi Jinping potentiam auxit

    Potentia praesidentis Sinarum Xi Jinping in conventu factionis communisticae non solum stabilita, sed etiam firmior facta est. Id vel inde patet, quod doctrina nomen eius gerens consensu omnium ad leges fundamentales eiusdem factionis addita est.
    (Reijo Pitkäranta)

    Raqqa ex ordine Isis libera

    Urbs Raqqa e potestate ordinis Isis liberata est, ut copiae democraticae Syriae (SDF) septimana vergente sollemniter nuntiaverunt. Hic exercitus, quem milites Americani sustentant, maximam partem e Curdis Syriae constat, sed in eo etiam milites Arabes et Christiani insunt. Raqqa inde ab anno bis millesimo quarto decimo (2014) pro capite ordinis Isis habebatur.
    (Reijo Pitkäranta)

    De documentis secretis

    Praesidens Donald Trump se permissurum esse promisit, ut pars documentorum clandestinorum ad caedem pristini praesidentis John F. Kennedy pertinentium in publico poneretur. Haec acta, quae in Archivo Americanorum nationali asservantur, mille trecentis paginis continentur. Speratur fore, ut iis patefactis scelus Dallasiense multis obscuritatibus involutum aliquo modo illustretur.
    (Reijo Pitkäranta)

    Quid in Italia acciderit

    In Italia septentrionali suffragium populi de maiore autonomia Lombardiae et regioni Venetorum concedenda habitum est. Incolae illarum provinciarum graviter ferunt, quod pro tributis rei publicae solutis parum pecuniae recipiant. In illis partibus Italiae urbes opulentissimae sunt, ut Mediolanum, sedes principalis oeconomica, et Venetiae, quo viatores undique confluunt.
    (Reijo Pitkäranta)

    De aëroplano Malaesiensi

    Malaesia et societas nomine Ocean Infinity pactae sunt, ut aëroplanum, quod abhinc tres annos et dimidium disparuit, denuo quaereretur. Investigatores nullam remunerationem accepturos esse, si locus calamitatis non inveniretur. Aëroplanum ex Cuala Lumpuria Pekinum versus iter faciebat, cum in mare delapsum est ducentos undequadraginta homines ad mortem ducens.
    (Saara Honkanen)

    Dani apothetas condunt

    Legati parlamentares Daniae rogationem de apothetis condendis accepturi sunt. Agitur de locis, ubi puerperae infantem recens natum impune exponere possunt. Propositum est, ut parvulus a matre desertus alicui instituto educandus traderetur. Putant talem modum operandi iis matribus auxilio fore, quae liberos suos curare non valeant.
    (Reijo Pitkäranta)

    Nuntii Latini 27.10.2017

  • Suetia Commissioni Europaeae nuntiavit se velle, ut inspectiones in limite Daniae et Suetiae continuarentur, etsi tempus duorum annorum inspectionibus ab Unione Europaea constitutum mense Novembri finitum esset. Cum plurimi petitores asyli in Europam per Balcaniam venissent, inspectiones autumno anni bis millesimi quinti decimi (2015) susceptae sunt.

    USA et Russia stationem spatialem prope Lunam aedificabunt

    USA et Russia stationem spatialem circumlunarem aedificabunt, unde systema solare investigetur. Nondum constat, quam partem NASA (National Aeronautics and Space Administration) quamque Roskosmos, ordo spatialis Russorum, in operibus habeat. Propositum est, ut statio illa spatialis, cui nomen datum est “Porta profundi spatii” (Deep Space Gateway), intra decem annos perficiatur.

    Naves antiquae in fundo Ponti Euxini repertae

    Grex archaeologorum maritimorum Universitatis Southhamptoniensis in fundo Ponti Euxini sexaginta naves antiquas repperit. Naves Romanorum, Byzantinorum, Othomanorum in tenebris maris miro modo conservatae sunt. Antiquissima ex illis est prope duorum milium quingentorum annorum, sive quattuor vel quinque saeculis a.Chr.n. constructa.

    Molestatores ad virgas!

    Quattuor ex quinque feminis in Arabia Saudiana dixerunt se molestia sexuali affectas esse. Itaque rex Salman nuper praecepit, ut sexualis molestia poena coerceretur. Ex lege, quae in Ministerio rerum domesticarum praeparatur et intra sexaginta dies valere incipiet, molestatores feminarum carcere aut ad virgas damnnabuntur.

    Trecenta milia anserum in uno agro

    Anser specie Branta leucopsis apud Mare Glaciale nidificat, unde ad Mare Germanicum et Balticum hiematum migrat. In toto orbe terrarum plus decies centena milia horum anserum esse existimatur. Tertia fere pars totius populationis die Sabbati (14.10.) in uno agro Finniae meridionalis visa est. Post largas pluvias ille ager, in valle fluminis Kymi situs, idoneum locum requiescendi anseribus etiam antea praebuit. Populatio anserina in annos crescit atque etiam in Finnia meridionali singula paria passim hiemant. Excrementa anserum in litoribus urbanis homines irritant, sed venatio lege non permittitur.

    Inquisitio in moderatores societatum tabacariarum

    Grex medicorum et aliorum expertorum in moderatores societatum tabacariarum inquisitionem in Finnia intendit. Ille grex triginta trium hominum petivit, ut inquireretur, an moderatores societatum tabacariarum maletractationes et homicidia commisissent, cum affirmantes sigarella levia saluti non nocere consumptores in errorem ducerent. Sigarella levia in Finnia triginta annos venibant, donec anno bis millesimo secundo vetita sunt. In petitione experti aestimant circiter sexaginta milia Finnorum propter illa sigarella mortem obisse. Quamvis moderatores societatum tabacariarum scirent dimidiam fere partem consumptorum saluti gravissima damna capturam esse, mendacem propagationem continuatam esse.

    (Tuomo Pekkanen)

    Nuntii Latini 20.10.2017

  • Die Martis (10.10.) vesperi Carles Puigdemont, praeses regiminis regionalis Cataloniae, orationem habuit, quam omnes intenti exspectaverant. In opinione enim erat eum de Catalonia sui iuris facta nuntiaturum esse. Neque tamen hoc fecit, sed id se acturum esse dixit, ut consultationes cum administratoribus Hispaniae de illa re inciperentur. Necesse esse, ut voluntas populi Cataloniensis in independentiam respiceretur.
    (Reijo Pitkäranta)

    Quid Rajoy responderit

    Regimen Hispaniae conventum necessitatis de discrimine Cataloniae habuit. Quo facto princeps minister Mariano Rajoy nuntiavit decretum esse, ut Catalonienses interrogarentur, quidnam Carles Puigdemont oratione sua dicere voluisset. Incertum enim esse, utrum illi se in libertatem vindicavissent necne. Cum respondissent, Hispaniam deliberaturam esse, quem potissimum cursum sequi vellet.
    (Reijo Pitkäranta)

    Pestilentia in Madagascaria

    His duobus mensibus in Madagascaria amplius ducenti casus pestilentiae reperti sunt, e quibus saltem triginta tres morti fuerunt. Agitur plerumque de pestilentia pulmonum, quae contagione per guttas minimas facta latius patet. Ad epidemiam compescendam Ordo sanitarius Mundi (WHO) in Madagascariam magnam copiam antibioticorum misit.
    (Reijo Pitkäranta)

    Incendia terrestria Californiae

    In California incendia terrestria conflata sunt, quae amplas regiones vini feraces vastant. Insuper multa centena domuum flammis absumpta sunt, quo factum est, ut magna multitudo incolarum tecta sua relinquere cogeretur. Venti procellosi, siccitas, tempestas calida in causa sunt, cur illa incendia passim rabide diffundantur.
    (Reijo Pitkäranta)

    Praemium Nobelianum pacis

    Praemium Nobelianum pacis hoc anno ordini ICAN tributum est, qui armis nuclearibus obsistit. Monet haec arma periculum ingens generi humano efficere. Operam dat, ut omnes terrae pactionem de armis nuclearibus vetandis comprobent. Centum fere terrae huic pactioni favent, sed nulla civitas armis atomicis instructa inter eas est.
    (Satu Tuominen)

    Messis frumentaria infecunda

    Messis frumentaria in Finlandia hoc anno infecundior est. In causa sunt imbres assidui, quibus effectum est, ut segetes humi iacerent neque temperi maturarentur. Propter tempestatem foedam messoribus difficile erat frumentum machinis exterere et proventum agri in horreum congerere. Aliquot locis dimidia annonae pars amissa est.
    (Reijo Pitkäranta)

    Sauli et Jenni infantem habebunt

    Praesidenti Finlandiae Sauli Niinistö et coniugi eius Jenni Haukio mense Februario infans nascetur, ut die Lunae publice nuntiatum est. Iam multos annos esse, cum par praesidentiale familiam suam filiolo aut filiola auctum iri speraret. Gaudium utriusque nunc eo maius esse, quod initium graviditatis difficile et importunum fuisset.
    (Reijo Pitkäranta)

    Nuntii Latini 13.10.2017

  • Longe maior pars Cataloniensium, qui ad urnas venerunt, in suffragio populi Kalendis Octobribus facto pro independentia sententiam tulit. Regimen et tribunal constitutionale Hispaniae illud suffragium illegale iudicaverunt. In tumultibus violentis inter comitia ortis permulti vulnerati sunt. Prope octingenti homines in sedibus medicis aut valetudinariis curabantur. (2) Testes oculati narraverunt custodes publicos a regimine Hispaniae missos contra suffragantes fustes et glandes cummeas adhibuisse et urnas cum sententiis datis retinuisse. Carles Puigdemont, dux regionis Cataloniae, dixit Catalonienses suffragando ius independentiae vindicavisse et ita ianuam ad declarationem unilateralem independentiae aperuisse. (3)

    Guterres musulmanos rohingyas defendit

    Antonio Guterres, secretarius generalis Nationum Unitarum, flagitavit, ut regimen Birmaniae operationes militares statim interrumperet, propter quas semimilio musulmanorum rohingyarum Birmaniae septentrionalis in Bangladesam effugisset. Agi de discrimine humanitario, quod fundamentum radicalizationi, criminalitati, commercioque hominum praepararet. Condicionem rohingyarum Guterres incubonem humanitarium appellavit. (4)

    Sinae sanctiones exsequuntur

    Sinae sanctiones exsequuntur, quas Nationes Unitae contra Coream Septentrionalem probaverunt. Omnes societates mercatoriae, quas Corea Septentrionalis in Sinis habet, intra centum viginti dies negotia sua finire debent. Exportatio benzini et gasi in Coream Septentrionalem limitatur; importatio textilium, carbonis, ferri, piscium in Sinas vetatur. (5)

    Russia ultima arma chemica delevit

    Praesidens Vladimir Putin Russiam ultima arma chemica delevisse in televisione rettulit et Americanos hortatus est, ut exemplum Russiae sequerentur. Inter bellum frigidum Russia et USA magnam armorum chemicorum copiam collegerunt, quam deinde, cum se pacto de illis armis vetandis adiunxissent, delere promiserunt. (6) Initio arma chemica ante mensem Aprilem anni bis millesimi duodecimi (2012) delenda erant, sed utraque pars nuntiavit sibi procrastinatione opus esse. Americani rettulerunt se suum opus ante annum bis millesimum vicesimum tertium (2023) finituros esse. Ordo internationalis de armis chemicis vetandis (OPCW, Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons) illa arma a Russis deleta esse confirmavit. (7)

    Lupi ad Romam reverterunt

    Propter nimiam venationem populatio lupina in Italia proximo saeculo paene exstirpata est, nam ante quinquaginta annos tantum centum vel maxime centum quinquaginta lupi ibi restabant. Deinde venatione vetita populatio usque ad mille sescentos lupos aucta est. Nuper lupi etiam ad Romam reverterunt, ubi his centum annis visi non erant. (8) Unus ex his lupis nominatus est Romulus, sicut appellabatur alter ex fratribus geminis, quos lupa olim lactavit, ut fabula narrat; Faustulum pastorem Romulum et fratrem geminum Remum invenisse et uxori Larentiae educandos dedisse. Condita Roma et occiso fratre Romulum postea primum Romae regem (753-715) factum esse. (9)

    – Vox populi, vox dei.
    – Lupus est homo homini.
    – Lupus non curat numerum ovium.

    Tuomo Pekkanen.

    Nuntii Latini 6.10.2017

  • Die Dominico (24.9.) in Germania comitia parlamentaria habita sunt. Quorum victoriam reportaverunt democratae Christiani, qui tertiam suffragiorum partem (33%) sibi conciliaverunt. Hinc sequitur, ut Angela Merkel, praeses factionis, cancellaria foederalis quater fiat. Secundum locum consecuti sunt democratae sociales, quibus praeest Martin Schulz, cum viginti fere centesimas (20%) sententiarum acceperunt. Locum tertium obtinuit factio dextima, cui nomen ’Optio Germaniae’, tredecim centesimas (13%) suffragiorum adepta.
    (Reijo Pitkäranta)

    Res Germaniae mutatae

    Rerum periti, cum de eventu comitiorum Germaniae disputarent, imprimis duas maiores mutationes factas esse monuerunt: unam earum esse, quod Angela Merkel nonnihil pristinae aurae popularis amisisset, alteram, quod extremistis dextimis primum post secundum bellum mundanum contigisset, ut legati sui in parlamentum deligerentur.
    (Reijo Pitkäranta)

    Iter praesidentis Italiae

    Die Martis (26.9.) praesidens Italiae Sergio Mattarella itinere tridui suscepto in Finlandiam venit filia Laura comitatus. Postridie eius diei hospites a praesidente Sauli Niinistö et coniuge eius in Palatio praesidentiali sollemniter recepti sunt. Postea etiam praesidem parlamenti Maria Lohela et principem ministrum Juha Sipilä salutaverunt.
    (Reijo Pitkäranta)

    Lex Arabiae Saudianae

    Rex Arabiae Saudianae Salman edixit, ut feminis licentia autocinetum regendi concederetur. Decrevit enim constitutiones ad commeatum publicum pertinentes ita renovandas esse, ut tam viri quam feminae sibi diploma vehiculis gubernandis acquirere possent. Nova lex, cui scribendae collegium magistratuum institutum est, mense Iunio valere incipiet.
    (Reijo Pitkäranta)

    De historia notae zeri

    Nota numeri, cum zerum significat, multis saeculis vetustior esse videtur quam antea creditum est. Documentum enim Indicum, in quo illud signum occurrit, iam tertio p.Chr. n. saeculo conscriptum est, non saeculo duodecimo, ut superius existimabatur. Hanc rem investigatores Universitatis Oxoniensis computatione radiocarbonica usi compererunt.
    (Reijo Pitkäranta)

    De insectis edendis

    In Finlandia magistratus in animo habent saginam et venditionem insectorum ad mensas escarias permittere. Antea lex Unionis Europaeae vetuit alimenta ex insectis parata vendere, sed interpretatio legis sensim mutata est. Speratur fore, ut insectis, quae proteino abundant, penuria cibariorum in diversis partibus mundi leniri possit.
    (Saara Honkanen)

    De nidificatione avium

    Loca, ubi aves in Finlandia nidificant, quotannis paene duo chiliometra ad septentrionem versus transferuntur. Causa et origo huius rei est caelum usque calefiens. In praesenti apud nos ducenta triginta quinque genera avium nidulantur, quorum tertia pars regionem vivendi iam amplificavit. Hoc patet ex investigatione ornithologica nuper divulgata.
    (Reijo Pitkäranta)

    Nuntii Latini 29.9.2017

  • Nationes Unitae conventum generalem hac septimana in urbe New York habuerunt. Oratione, quam in conventu fecit, praesidens Donald Trump labores Nationum Unitarum pro pace et securitate laudavit sed nimiam ordinis byrocratiam vituperavit. Monuit importunum programma nucleare Coreae Septentrionalis mundo imminere, dum cives fame perirent et cruciatum paterentur.

    Explosio in tramine Londiniensi

    In tramine metropolitano Londiniensi die Veneris (15.9.) inter frequentiam matutinam apud stationem Parsons Green bomba in situla plastica posita explosa est. Effectus explosionis fuit admodum moderatus, etsi triginta viatores leviter vulnerati sunt. Plerique ex eis combustiones acceperunt. De illo scelere suspiciuntur duo homines, ex quibus unus, vir duodeviginti annos natus, captus est in portu Dover, alter, iuvenis unius et viginti annorum, in suburbio Houslow Londiniensi. Ordo Isis nuntiavit se ictum fecisse, qui est iam quintus in Britannia hoc anno factus.

    Curdi civitatem independentem condituri

    Curdi, qui in Iraquia septentrionali regionem habent autonomam, civitatem sui iuris vindicant. Parlamentum Curdorum decrevit, ut de ea re suffragium populi die vicesimo quinto huius mensis (25.9.) fieret. Regimen Iraquiae, sicut etiam Irania et Turcia nec non USA, independentiae Curdorum obsistunt. Irani et Turci timent, ne secessionis studium etiam inter cives Curdos in ipsorum terris habitantes extendatur. Americani autem flagitant, ut suffragium de independentia revocetur, quod censent illud suis cum Turcia relationibus nocivum esse et pugnam contra ordinem Isis impedire.

    Principissa Victoria Finniam visitavit

    Principissa Victoria, heres regni Suetiae, septimana vergente Finniam visitavit, ut anniversarium centesimum Finniae independentis honoraret. In Theatro Melodramatico Helsinkiensi principissa spectaculo operae ”Sonata autumni” adfuit. Partes principales cantavit semisuprana Anne Sofie von Otter. Illa opera originem ex pellicula eiusdem nominis ducit, cuius auctor et moderator fuit Ingmar Bergman.

    Finni salubrius edunt quam ante

    Diaeta Finnorum hoc decennio in partem salubriorem mutata est. Consumptio carnis rubrae minuitur, legumina, nuces, olera, fructus plus quam ante eduntur. Praeterea gratus est civibus panis ex avena factus. Loco lactis potiones speciales, e.g. avena aut soia conditae, magis magisque bibuntur.

    Autumnus progreditur

    Autumnus progreditur. Hac septimana grues in meridiem migrant. Quia caelum fuit sudum, in Finnia meridiana temperatura nocturna passim iam infra zerum decidit. Mutationes etiam in eo visibiles sunt, quod vesperae obscurefiunt, cum dies singulis septimanis in meridione plus semihora, in septentrione plus hora brevior fiat.

    (Tuomo Pekkanen)

    Nuntii Latini 22.9.2017

Kuuntele myös

    Muualla Yle.fi:ssä