Beaivvi sagat

Semen Bolshunov. Heargealmmái, náhkkeleŋgget

  • 4 min
  • toistaiseksi

Gielddasápmelaš Semen Bolshunov lea sullii vihtta jagi dassá boahtán Anárii heargehommáide. Su ruoktobáiki lea Guoládaatnjárgga Loparskaja. Sutnje ledje Anáris ollu ođđa áššit maid galggai oahppat, boazobargguinge. Almmái orru duođai liikomin dán iežas bargui. Doaimmaheaddji: Jovnna Aikio.

Lähetykset

  • ti 3.9.2019 10.45 • Yle Areena

Jaksot

  • Guldal Arla Magga novealla “Veaiga” dás.
    Govva: Vesa Toppari / Yle

  • Vuohččolaš Petra Magga-Vars válljejuvvui Sámedikki lahttun vuosttas geardde válggas čakčat 2003. Dan rájes son leamaš Sámedikki fásta lahttun 16 jagi ja eanaš oasi dan áiggis maiddái stivrra lahttun. Mannan čavčča son ii álgán ša evttohassan Sámediggái. Mii dán 16 jagi áigodagas lea báhcán millii, makkár áššit leat ovdánan ja mata fas eai? Dain ja boahttevaš Sámedikki hástaluisain lea dál sáhka. Govva: Sámedikki dievasčoahkkimis jagis 2009 / Yle. Doaimmaheadjdi: Jouni Aikio

  • Hans Pieski ja ákšoalmmái, turistaoahpisteaddji ja dutkanveahkki luossadutkamušain. Dutkanbargguid olis son lea ovttas bagadalliin govven luosaid Vuolle-Ohcejogas. Filbma lea boađi boađi. Dás son muitala dutkan- ja govvenbarggus ja gullat maiddái su oaiviliid das man dilis lea Deanu oalgejoga Ohcejoga luossanálli. Govva: Vuorkágovva / Yle. Doaimmaheaddji: Jouni Aikio

  • Gieldda ovddasteaddjit leat geigen Marketta Nilsenii dovddastusa gieldda ealásvuođa ovdin dahkkon barggus ja das mo dáiddár lea buktán ovdan Eanodaga maiddái gieldda olggobealde. Danin sutnje mieđihuvvui Enontekijä 2019 -bálkkašupmi. Dat illudahttá Marketta (govva: Minna Näkkäläjärvi / Yle 2017). Doaimmaheaddji: Jouni Aikio

  • Sámi allaskuvlla stipendiahta Maarit Magga hálidii oahppat juoidá eamiálbmogiid duodjekultuvrras ja nu son ozai mátkedoarjaga vai beassa maya-čeardda duodjedáidduide oahpásmuvvat. Nu son lei moadde vahku jođus Amerihkas ja oassálasttii duodjeleirii Oaxacas Lulli-Meksikos. Doaimmaheadjdi: Jouni Aikio

  • Soađi muitu ii galggašii jáddat, dadjá gáregasnjárgalaš Nilla Pieski. Soahteveterána bárdni Biret-Ovllá Nillá lea dutkan soahtebeaivegirjjiid, girkogirjjiid ja eará arkiivvaid, ja čohkken dárkilis dieđuid das, makkár diliin ja dáistalemiin sápmelaččat jápme dálvesoađis, joatkkasoađis ja Sámi soađis. Son lea gávnnahan ovdamearkan ahte 17 ohcejohkalačča jápme nuppi máilmmisoađis: dálvesoađis, joatkkasoađis ja Sámi soađis. Goittot 12 nuortasápmelačča gahčče dáin sođiin, dasa lassin leat soapmásat fáŋgejuvvon ja jávkan. Govva: Anneli Lappalainen. Jietna: Jouni Aikio.

  • Sápmelaš girječálliid buktagat almmustuvvet uhcánaš maiddái suomagillii. Girjegoastideaddji ja jorgaleaddji Kaija Anttonen Anár Gápmasis bargá dan ala ahte maiddái suomagielagat besset lohkata sámegirjjálašvuođa. Son lea ovdamearkan jorgalan Ann-Helén Laestadius nuoraidgirjjiid ruoŧagielas. Dál almmustuvai juo goalmmát girji suomagillii dán čállis gean máttut leat Sohpparis. Doaimmaheaddji: Jouni Aikio

  • Dán ságastallamis badjealmmái Taisto Länsman muitala Ohcejoga Buolbmatjávrri guovllu luonddu erenoamaš beliin, nuppástusain luonddubirrasis ja das maid son jurddaša guovllu suodjaleamis lágain. Sáhka lea eatnama lihkastemiin, lastamáđuin, miesttadakŋasiin ja ollu earás. Ságastallan lea báddejuvvon 12.11.2019, guokte beaivve dan maŋŋá go Buolbmatjávri jieŋui, dahje galbmui nu mo daddjo. Govva: Vesa Toppari. Jietna: Jouni Aikio

  • Lea fámuidahtti lohkat biibbala iežas eatnigilli, dadjá Mihku-Helena. Jagis 1998 álggii Boares Testameantta jorgalanbargu ja dalle Helena Valkeapää nammaduvvui Suoma beale bargojoavkku jorgaleaddjin. Valkeapää diđii, ahte bargu ii noga ovdalgo olles Biibbal lea jorgaluvvon. Muhtumin jorgaleapmi ii goit mannan nu njuovžilit, muhto veahkki gal gávdnui láhka. Ođđa davvisámegielat biibbaljorgalus almmustuvai loahpageasi 2019. Helenai biibbalgiella jea vuoiŋŋalaš čállosat leamaš oahppásat juo mánnávuođa rájes. Doaimmaheaddji: Ánne-Sárá Paltto

  • Nákkosgirjedutki Eeva-Kristiina Harlin ja lea ollu guorahallan sámidiŋggaid meari ja saji máilmmi museain. Son dovdá maiddái hávddiid rievideami histrojjá, ovdamearkan dan mo leat dološmuittuid searvi ja girku doaibma dán oktavuođas. Buorrin gáldun sus leamaš Aki Arponen ja Juha Ruohonen čállin oktiigeasut boares hávdeeatnamiin ja antorpologalaš dutkamušain. Eeva-Kristiina muitala Go dávttiid máhcaha eatnamii, dahje hávdáda ođđasit de lea buorre maid jurddašit dan makkár leamaš máilmmigovva dalle go diet olbmot leat hávdáduvvon. Doaimmaheaddji: Jouni Aikio

  • Sámemusea Siiddas Anáris leat vuorkkás olbmodávttit maid Helsset universitehta anatomiijalágádus sáddii jagi 2001 Anárii. Sámemuseas leat gulahallan sámeservošiin das mo dávttiid galggašii fas máhcahit eatnamii, muitala museahoavda Sari Valkonen. Doaimmaheaddji: Jouni Aikio

  • Girječálli Rauna Paadar-Leivo mielas leamaš ártegis dagut dat go dutkit lea roggan hávddiid dolin. Dieđus dakkár oaiveskálžžuid ja dávttiid galgá hávdádit mat leat ain vuorkkáin. Rávdná muitala mo son lea gártan ohcat maiddái ádjás hávddi - Lusmmi-Beahkká jámii nuppi máilmmisoađi áigge eváhkomátkkis. Doaimmaheaddji: Jouni Aikio

Ei tulossa olevia jaksoja

Klipit

  • Pasepeeivi Anarist lâi duppim škovliittâs toid, kiäh halideh älgiđ muumi jiennân.
    Keevâtlij aašij lasseen lâi jienâ kevttim já tipšom uási. Irene Länsman lii čaittâleijee ja lii
    lam jo muumi jiennân motomin, mut tost lii jo äigi. Sunjin lijjii ennuv uápis ášáših,
    mut meid uđđâ koontâid sun tääl oopâi. Toimâtteijen Anja Kaarret.

  • Wilderness hooteel tooimâ jođetteijee Minka Laiti-Kosonen muštâl maht sii olgoeennâmliih pargeeh
    piergejeh tääbbin já magareh vádisvuođah siikin puátih. Olgoeennâmliih oceh hirmâd ennuv pargon,
    já sist láá-uv ennuv olgoeennâmliih pargoost,
    mut sii irâtteh väldiđ päikkikode ulmuid paargon puohaid kiäh oceh.
    Toimâtteijen Anja Kaarret.

  • Skammâkuuvij išepyevtitteijee Anni Koivisto muštâl puáttee Skammâkuuvijn. Toimâtteijen Anja Kaarret.

  • Janne Hirvasvuopio Espoo-gåårdest leäi vuõssmõs vuâra võboršeʹǩǩen sääʹmteʹǧǧvaalin, leâša tän vuâra jiõn jie rijttam sääʹmteeʹǧǧ päikka. Son lij kuuitâǥ tođvaž ko vuõʹlji võboršeʹǩǩen da täk vaal uuʹdi suʹnne ođđ piõgg tuejjeed sääʹmpolitiikk. Tuåimteei Sara Wesslin.

  • Sämitigge valjai jienâhááráv Kari Kyrö studiokyessin Tiervâst 1.10.2019. Toimâtteijen Anja Kaarret já Aslak Paltto.

  • Alimus hálddahusriekti olggosattii ikte duorasdaga vuosttas mearrádusas váidagiin, mat leat dáhkkojuvvon Sámedikki válgalogahallamii ohcaleames. Seammás AHR dieđihii, ahte oassi mearrádusain addojuvvo easkka golggotmánu bealde.

    Dalle válggat leat juo miettá. Dat dárkkuha dan, ahte jus AHR lasiha dalle vel olbmuid válgalogahallamii, sii eai geargga jienastit. AHR galgá gieđahallat sullii 200 váidaga.

    Jearaimet Sámedikki ságadoalli Tiina Sanila-Aikios, mo dát dilli váikkuha válggaide. Doaimmaheaddjin lea Linnea Rasmus.

  • Alimus riekti (KKO) lea addán sivaheddjiide váidinlobiid guovtti áššis, mat gusket sápmelaččaid guolástanrivttiid Deanu čázádahkii gullevaš Ohcejogas ja Veahčajogas. Áššis sivahuvvon olbmot leat duhtavaččat, go alimus riekti válddii gieđahallamii dán ášši. Alimus riekti galgá dás dahkat nu gohčoduvvon ovdamearrádusa, mii dasto galgá doaibmat ovdamearkan, juos boahttevuođas šaddet čoavdit seammasullasaš ášši.
    Ná ohcejohkalaš Kati Eriksen, guhte lea sivahuvvon lobihis bivddus Veahčajogas.

  • Säämi párnái kulttuurkuávdáá Mánnu jođetteijee Petra Biret Magga-Vars muštâl sii tooimâin. Toimâtteijen Anja Kaarret.

  • Sámi kultuvrra lea ovdan dál Suoma instituhtas Pariisas Frankriikkas. Dán čavčča ovdanbuktojuvvojit sámekultuvra oppalaččat ja sápmelaš duojit. Yle Sámi doaimmaheaddji Sara Wesslin lea maid dál Pariissas, muhto manin son lea doppe? Galleriačájáhus rahppojuvvui duorastaga 5.9. ja lea rabas álbmogii bearjadaga 6.9. rájes juovlamánu lohppii. Doaimmaheaddjin Outi Paadar

    Ylpeys ylläni-juttu Suomi-instituutin näyttelyssä https://yle.fi/uutiset/3-10494369
    Näyttely: Saamenmaan teemoja Pariisin syksyssä (LK): https://www.lapinkansa.fi/kulttuuri/nayttely-saamenmaan-teemoja-pariisin-syksyssa-3640136

  • Pikku Kulkuri neavttár, ovddeš mánáidgárdeoahpaheaddji Ilpo Mikkonen muitala suomagielat dohkkáteáhterčájálmasas "Nigán 8 vuodenaikaa". Čájálmasa lea bagadan Teija Sivula. Muhto šaddágo čájálmas sámegillii obanassiige? Doaimmaheaddji: Outi Paadar.
    Govva: Nigan 8 vuodenaikaa, Satu Muurinen

  • Oahpaheaddji Jovnna Sámmol Laiti lea gaskavahko 4.9. ovdanbuktán Sámi allaskuvllas iežas mastergráđadutkosa. Dan oktavuođas sus leamaš Siida -museas “Eatnama fámolaš jienat” -čájáhus dán jagi álggus, nappo ođđajagimánus gitta njukčamánnui. Dál gullat eanet maid dutkamuš gieđahallá. Doaimmaheaddji: Outi Paadar. Govva: Vesa Toppari Yle

  • Válgavideoráiddu buvttadeaddji Xia Torikka muitala mo lei ráhkadit nuoramus jienasteaddjiide heivvolaš válgavideoi ja leigo evttohasaid álki fidnet fárrui. Doaimmaheaddji: Anja Kaarret, Erkki Gauriloff

Kuuntele myös

    Muualla Yle.fi:ssä