Beaivvi sagat

Sámimusea válmmaštallá olbmodávttiid hávdádeami

  • 2 min
  • toistaiseksi

Sámemusea Siiddas Anáris leat vuorkkás olbmodávttit maid Helsset universitehta anatomiijalágádus sáddii jagi 2001 Anárii. Sámemuseas leat gulahallan sámeservošiin das mo dávttiid galggašii fas máhcahit eatnamii, muitala museahoavda Sari Valkonen. Doaimmaheaddji: Jouni Aikio

Lähetykset

  • ti 22.10.2019 13.25 • Yle Areena

Jaksot

  • Ráját manne gitta ja árga nuppástuvai. Ellen-Margaret Gaup-Juuso mánát vázziba skuvlla duuoddaris, soai leaba oahpahallan árbevirolaš sámebargguid dego rievssatgárduma. Eadni lea maid fuomášan, ahte dábálaš eallima bokte sáhttá oahpahit maid matematihka ja eará dáidduid.
    Govva: Ellen-Margaret Gaup-Juuso

  • Abiturienttat ráhkkanit dál studeantaiskosiidda. Gullat makkár mihttomearit ja lohkanvuogit leat dáin nuorain: Lassi-Olavi Mäkinen, Emmi Leivo ja Jenna Muotkajärvi. Avvil logahaga rektor Ulla Hynönen addá vel maŋimuš rávvagiid lohkanlupmui. Doaimmaheaddji: Jouni Aikio

  • Guldal Arla Magga novealla Veaiga dás.
    Govva: Vesa Toppari / Yle

  • Vuohččolaš Petra Magga-Vars válljejuvvui Sámedikki lahttun vuosttas geardde válggas čakčat 2003. Dan rájes son leamaš Sámedikki fásta lahttun 16 jagi ja eanaš oasi dan áiggis maiddái stivrra lahttun. Mannan čavčča son ii álgán ša evttohassan Sámediggái. Mii dán 16 jagi áigodagas lea báhcán millii, makkár áššit leat ovdánan ja mata fas eai? Dain ja boahttevaš Sámedikki hástaluisain lea dál sáhka. Govva: Sámedikki dievasčoahkkimis jagis 2009 / Yle. Doaimmaheadjdi: Jouni Aikio

  • Hans Pieski ja ákšoalmmái, turistaoahpisteaddji ja dutkanveahkki luossadutkamušain. Dutkanbargguid olis son lea ovttas bagadalliin govven luosaid Vuolle-Ohcejogas. Filbma lea boađi boađi. Dás son muitala dutkan- ja govvenbarggus ja gullat maiddái su oaiviliid das man dilis lea Deanu oalgejoga Ohcejoga luossanálli. Govva: Vuorkágovva / Yle. Doaimmaheaddji: Jouni Aikio

  • Gieldda ovddasteaddjit leat geigen Marketta Nilsenii dovddastusa gieldda ealásvuođa ovdin dahkkon barggus ja das mo dáiddár lea buktán ovdan Eanodaga maiddái gieldda olggobealde. Danin sutnje mieđihuvvui Enontekijä 2019 -bálkkašupmi. Dat illudahttá Marketta (govva: Minna Näkkäläjärvi / Yle 2017). Doaimmaheaddji: Jouni Aikio

  • Sámi allaskuvlla stipendiahta Maarit Magga hálidii oahppat juoidá eamiálbmogiid duodjekultuvrras ja nu son ozai mátkedoarjaga vai beassa maya-čeardda duodjedáidduide oahpásmuvvat. Nu son lei moadde vahku jođus Amerihkas ja oassálasttii duodjeleirii Oaxacas Lulli-Meksikos. Doaimmaheadjdi: Jouni Aikio

  • Soađi muitu ii galggašii jáddat, dadjá gáregasnjárgalaš Nilla Pieski. Soahteveterána bárdni Biret-Ovllá Nillá lea dutkan soahtebeaivegirjjiid, girkogirjjiid ja eará arkiivvaid, ja čohkken dárkilis dieđuid das, makkár diliin ja dáistalemiin sápmelaččat jápme dálvesoađis, joatkkasoađis ja Sámi soađis. Son lea gávnnahan ovdamearkan ahte 17 ohcejohkalačča jápme nuppi máilmmisoađis: dálvesoađis, joatkkasoađis ja Sámi soađis. Goittot 12 nuortasápmelačča gahčče dáin sođiin, dasa lassin leat soapmásat fáŋgejuvvon ja jávkan. Govva: Anneli Lappalainen. Jietna: Jouni Aikio.

  • Sápmelaš girječálliid buktagat almmustuvvet uhcánaš maiddái suomagillii. Girjegoastideaddji ja jorgaleaddji Kaija Anttonen Anár Gápmasis bargá dan ala ahte maiddái suomagielagat besset lohkata sámegirjjálašvuođa. Son lea ovdamearkan jorgalan Ann-Helén Laestadius nuoraidgirjjiid ruoŧagielas. Dál almmustuvai juo goalmmát girji suomagillii dán čállis gean máttut leat Sohpparis. Doaimmaheaddji: Jouni Aikio

  • Dán ságastallamis badjealmmái Taisto Länsman muitala Ohcejoga Buolbmatjávrri guovllu luonddu erenoamaš beliin, nuppástusain luonddubirrasis ja das maid son jurddaša guovllu suodjaleamis lágain. Sáhka lea eatnama lihkastemiin, lastamáđuin, miesttadakŋasiin ja ollu earás. Ságastallan lea báddejuvvon 12.11.2019, guokte beaivve dan maŋŋá go Buolbmatjávri jieŋui, dahje galbmui nu mo daddjo. Govva: Vesa Toppari. Jietna: Jouni Aikio

  • Lea fámuidahtti lohkat biibbala iežas eatnigilli, dadjá Mihku-Helena. Jagis 1998 álggii Boares Testameantta jorgalanbargu ja dalle Helena Valkeapää nammaduvvui Suoma beale bargojoavkku jorgaleaddjin. Valkeapää diđii, ahte bargu ii noga ovdalgo olles Biibbal lea jorgaluvvon. Muhtumin jorgaleapmi ii goit mannan nu njuovžilit, muhto veahkki gal gávdnui láhka. Ođđa davvisámegielat biibbaljorgalus almmustuvai loahpageasi 2019. Helenai biibbalgiella jea vuoiŋŋalaš čállosat leamaš oahppásat juo mánnávuođa rájes. Doaimmaheaddji: Ánne-Sárá Paltto

  • Nákkosgirjedutki Eeva-Kristiina Harlin ja lea ollu guorahallan sámidiŋggaid meari ja saji máilmmi museain. Son dovdá maiddái hávddiid rievideami histrojjá, ovdamearkan dan mo leat dološmuittuid searvi ja girku doaibma dán oktavuođas. Buorrin gáldun sus leamaš Aki Arponen ja Juha Ruohonen čállin oktiigeasut boares hávdeeatnamiin ja antorpologalaš dutkamušain. Eeva-Kristiina muitala Go dávttiid máhcaha eatnamii, dahje hávdáda ođđasit de lea buorre maid jurddašit dan makkár leamaš máilmmigovva dalle go diet olbmot leat hávdáduvvon. Doaimmaheaddji: Jouni Aikio

Ei tulossa olevia jaksoja

Klipit

  • Dál go koronavirus lea bidjan min bissot ruovttus, lea muhtun bearrašat bidjan vuorrasot olbmuide maiddái ođđalágan reaidduid ruoktot, vai gulahallan šaddá álkibun. Vuohčulaš Leena Alakorva beasai vuosttas háve oahpahallat gáiddusoktavuođaid ja Skype-telefovnna. Su karantenaeallima dat lea illudahttan, go sáhttá mánáiguin háleštit videogovain. Doaimmaheaddji Sara Wesslin riŋgii Alakorvai Vuhččui, ahte mo teknihka geavaheapmi lea ollášuvvan.

  • Ohcejoga gieldda vástideaddji doavttir Heidi Eriksen muitala ođđasamos dáhpáhusaid koronavirus-dilis Sámis.

  • Máttááttâs- já kulttuurministeriö lii vuáđudâm sämimáttááttâs ovdedem pargojuávhu, mii čokkânij onne Anarist vuosmuu keerdi. Sämitigge škovlimčällee Ulla Aikio Puoskari lii, ohtâ pargojuávhu jesânijn.

  • Osmo Hirvasvuopio Vuotsost čuávu luudij eellim já sun lii jieš-uv uáinám čuhčáriävská.
    Jouni Aikio sooitij Oosmon, suu elimân kulloo luándu já lodeh.

  • Enni Similä väljejui Suomâ Säämi nuorâi uđđâ saavâjođetteijen. Toimâtteijee Kaija Länsman sooitij uđđâ saavâjođetteijen.

  • Taan ohhoos Anarist lijjii paddiimin Muumij dubbiman hiäivulijd jienâ čáittusijd.
    Pauliina Feodoroff lai mieldi orniistâlmin hommáá keevâtlijd aašijd.
    Pauliina lai studio kyessin tuorâstuv Tievâst. Toimâtteijen Anja Kaarret já Erkki Gauriloff.

  • Elleekove kuávdáá sundáttâllee, Tarja Porsanger muštâl maggaar falâldâh Skammâkuuvijn lii sämikiellân,
    sämmilijn já magarijd fiilmâid sämmiliih láá ráhtám. Toimâtteijen Anja Kaarret.

  • Pasepeeivi Anarist lâi duppim škovliittâs toid, kiäh halideh älgiđ muumi jiennân.
    Keevâtlij aašij lasseen lâi jienâ kevttim já tipšom uási. Irene Länsman lii čaittâleijee ja lii
    lam jo muumi jiennân motomin, mut tost lii jo äigi. Sunjin lijjii ennuv uápis ášáših,
    mut meid uđđâ koontâid sun tääl oopâi. Toimâtteijen Anja Kaarret.

  • Wilderness hooteel tooimâ jođetteijee Minka Laiti-Kosonen muštâl maht sii olgoeennâmliih pargeeh
    piergejeh tääbbin já magareh vádisvuođah siikin puátih. Olgoeennâmliih oceh hirmâd ennuv pargon,
    já sist láá-uv ennuv olgoeennâmliih pargoost,
    mut sii irâtteh väldiđ päikkikode ulmuid paargon puohaid kiäh oceh.
    Toimâtteijen Anja Kaarret.

  • Skammâkuuvij išepyevtitteijee Anni Koivisto muštâl puáttee Skammâkuuvijn. Toimâtteijen Anja Kaarret.

  • Janne Hirvasvuopio Espoo-gåårdest leäi vuõssmõs vuâra võboršeʹǩǩen sääʹmteʹǧǧvaalin, leâša tän vuâra jiõn jie rijttam sääʹmteeʹǧǧ päikka. Son lij kuuitâǥ tođvaž ko vuõʹlji võboršeʹǩǩen da täk vaal uuʹdi suʹnne ođđ piõgg tuejjeed sääʹmpolitiikk. Tuåimteei Sara Wesslin.

  • Sämitigge valjai jienâhááráv Kari Kyrö studiokyessin Tiervâst 1.10.2019. Toimâtteijen Anja Kaarret já Aslak Paltto.

Kuuntele myös

    Muualla Yle.fi:ssä